คลัง–ธปท. เปิดรับฟังความคิดเห็นร่างหลักเกณฑ์กำกับสินเชื่อ “ซื้อก่อน จ่ายทีหลัง” (BNPL) 16 ต.ค.–15 พ.ย. 2569 — ดึงผู้ให้บริการ BNPL บนแพลตฟอร์มตลาดสินค้าที่มีมูลค่าธุรกรรมเกิน 100 ล้านบาทต่อปี หรือผู้ใช้เกิน 5% ของประชากร เข้าขอใบอนุญาตสินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกำกับ จำกัดวงเงินต่อผู้บริโภครวมไม่เกิน 20,000 บาท ผ่อนต่อธุรกรรมไม่เกิน 6 เดือน ดอกเบี้ยและค่าธรรมเนียมรวมไม่เกิน 15% ต่อปี (นับรวมค่าธรรมเนียมที่พันธมิตรทางธุรกิจเรียกเก็บและส่วนเพิ่มของราคาสินค้า) ไม่ครอบคลุมแพลตฟอร์ม B2B
กระทรวงการคลังและธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เผยแพร่เอกสารรับฟังความคิดเห็น “แนวทางการกำกับดูแลธุรกิจสินเชื่อส่วนบุคคลซื้อก่อน จ่ายทีหลัง (Buy Now, Pay Later: BNPL)” จัดทำโดยสายคุ้มครองผู้ใช้บริการทางการเงินและกำกับธุรกิจสินเชื่อรายย่อย และสายนโยบายสถาบันการเงิน ธปท. เปิดรับความเห็นตั้งแต่วันที่ 16 ตุลาคม ถึง 15 พฤศจิกายน 2569 ต่อ (ร่าง) ประกาศกระทรวงการคลัง เรื่อง กิจการที่ต้องขออนุญาตตามข้อ 5 แห่งประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 58 (สินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกำกับ) และ (ร่าง) ประกาศ ธปท. เรื่อง การกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการประกอบธุรกิจสินเชื่อส่วนบุคคลซื้อก่อน จ่ายทีหลัง เหตุผลที่ระบุคือ BNPL เติบโตเร็วบนแพลตฟอร์มดิจิทัล มักเป็นสินเชื่อแรกของผู้บริโภคที่เพิ่งเข้าสู่ระบบสินเชื่อ ผู้ให้บริการบางส่วนยังไม่อยู่ภายใต้การกำกับ และข้อมูลยังไม่ถูกรายงานต่อ ธปท. ทำให้ติดตามภาพรวมหนี้ครัวเรือนได้ไม่ครอบคลุม
ขอบเขตการกำกับ
- สินเชื่อที่เข้าข่าย: การให้กู้ยืมแก่บุคคลธรรมดาเพื่อซื้อสินค้าและบริการผ่านช่องทางบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่มีนัยสำคัญต่อประชาชนในวงกว้าง โดยมีวัตถุประสงค์เฉพาะเพื่อชำระค่าสินค้าและบริการนั้น และผู้บริโภคตกลงชำระคืนในภายหลัง ไม่ว่าจะชำระเต็มจำนวนหรือผ่อนเป็นงวด
- นิยามแพลตฟอร์มที่มีนัยสำคัญ: บริการแพลตฟอร์มดิจิทัลประเภทตลาดสินค้าที่มีมูลค่าธุรกรรมจากการให้บริการในราชอาณาจักรเกิน 100 ล้านบาทต่อปี หรือมีจำนวนผู้ใช้บริการในราชอาณาจักรเฉลี่ยต่อเดือนย้อนหลังเกินร้อยละ 5 ของจำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร รวมถึงแพลตฟอร์มของนิติบุคคลเดียวกันหรือในกลุ่มธุรกิจเดียวกัน และเมื่อเข้าเกณฑ์แล้วให้ถือเป็นแพลตฟอร์มที่มีนัยสำคัญต่อไปแม้ภายหลังจะไม่เข้าเกณฑ์ ทั้งนี้ ไม่รวมแพลตฟอร์มที่มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อธุรกรรมระหว่างผู้ประกอบธุรกิจกับผู้ประกอบธุรกิจ (B2B)
- ใบอนุญาต: ผู้ประกอบธุรกิจ BNPL ต้องได้รับใบอนุญาตประกอบธุรกิจสินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกำกับสำหรับธุรกิจประเภท BNPL โดยเฉพาะ ไม่สามารถนำใบอนุญาตสินเชื่อส่วนบุคคลประเภทอื่นมาให้บริการในลักษณะ BNPL ได้ ยื่นคำขอต่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังผ่าน ธปท. และต้องเป็นสมาชิกบริษัทข้อมูลเครดิต (NCB) พร้อมนำส่งข้อมูลเครดิต
หลักเกณฑ์สำคัญในร่างประกาศ ธปท.
- คุณสมบัติผู้กู้: บุคคลธรรมดาอายุ 20 ปีขึ้นไปที่ผู้ประกอบธุรกิจพิจารณาแล้วว่ามีความสามารถเพียงพอในการชำระหนี้ โดยอาจใช้ข้อมูลทางเลือกแทนหลักฐานรายได้ในลักษณะเดียวกับสินเชื่อส่วนบุคคลดิจิทัล (Digital P-loan)
- วงเงินและระยะเวลา: ผู้บริโภคแต่ละรายได้รับวงเงินรวมไม่เกิน 20,000 บาท กำหนดระยะเวลาชำระคืนแต่ละธุรกรรมไม่เกิน 6 เดือน และหากกลุ่มธุรกิจเดียวกันมีผู้ให้บริการ BNPL มากกว่า 1 ราย ต้องควบคุมให้วงเงินที่ผู้บริโภคได้รับจากทั้งกลุ่มรวมกันไม่เกิน 20,000 บาท
- ดอกเบี้ยและค่าธรรมเนียม: ดอกเบี้ย เบี้ยปรับ ค่าปรับ ค่าบริการ ค่าธรรมเนียม และค่าใช้จ่ายอื่นรวมกันต้องไม่เกินร้อยละ 15 ต่อปี (effective rate) โดยให้นับรวมค่าบริการหรือค่าธรรมเนียมที่เกี่ยวกับการให้หรือเบิกใช้วงเงินที่เรียกเก็บโดยพันธมิตรทางธุรกิจ และส่วนเพิ่มของราคาสินค้าและบริการที่เกิดจากการเลือกผ่อนด้วย กรณีผิดนัดอาจเรียกเก็บค่าใช้จ่ายในการติดตามทวงถามหนี้และดอกเบี้ยผิดนัดเพิ่มเติมได้
- เงื่อนไขการให้สินเชื่อ: ห้ามให้สินเชื่อเพื่อซื้อสินค้าหรือบริการที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ขัดต่อศีลธรรมอันดี หรือสินค้าที่เปลี่ยนเป็นเงินสดได้โดยง่าย ห้ามเบิกถอน โอน หรือเปลี่ยนวงเงินเป็นเงินสดหรือเงินอิเล็กทรอนิกส์ และต้องมีกลไกป้องกันการชำระคืน BNPL ด้วยบัตรเครดิตหรือสินเชื่ออื่น
- การดูแลผู้บริโภค: ต้องเปิดเผยอัตราดอกเบี้ย ค่าปรับ ค่าธรรมเนียม และจัดทำตารางแสดงภาระหนี้ผ่านช่องทางดิจิทัลอย่างชัดเจน และต้องปฏิบัติตามประกาศ ธปท. ว่าด้วย Market Conduct และ Responsible Lending โดยการติดตามหนี้กรณีผิดนัดต้องเหมาะสม เป็นธรรม และไม่จำกัดการใช้บริการหรือลดทอนสิทธิประโยชน์อื่นผ่านแพลตฟอร์มเกินสมควร
- ข้อผ่อนผัน: ไม่ต้องพิจารณาฐานะการเงินจากรายได้หรือกระแสเงินสดในบัญชีเงินฝาก ไม่ต้องกำหนดวงเงินตามสัดส่วนรายได้ และไม่ต้องนับรวมวงเงิน BNPL กับวงเงินสินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกำกับประเภทอื่นที่ผู้บริโภครายนั้นได้รับจากผู้ให้บริการรายอื่น
ระยะเวลาบังคับใช้และบทเฉพาะกาล
- วันมีผล: ร่างประกาศ ธปท. ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา โดยหลักเกณฑ์การประกอบธุรกิจ (ข้อ 4.4) ที่ต้องปรับระบบให้เริ่มบังคับใช้เมื่อพ้น 90 วัน และการเป็นสมาชิกและนำส่งข้อมูลเครดิตบูโรให้เริ่มเมื่อพ้น 270 วันนับแต่วันที่ประกาศใช้บังคับ
- ผู้ให้บริการรายเดิม: ผู้ที่ประกอบธุรกิจ BNPL อยู่ก่อนวันที่ประกาศมีผล ให้ยื่นคำขอรับอนุญาตภายใน 60 วัน และประกอบธุรกิจต่อได้ระหว่างการพิจารณา หากทุนจดทะเบียนที่ชำระแล้วหรือส่วนของผู้ถือหุ้นต่ำกว่าเกณฑ์ สามารถยื่นแผนเพิ่มทุนและต้องดำเนินการให้ครบภายใน 180 วัน ส่วนผู้ประกอบธุรกิจสินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกำกับที่ประสงค์จะทำ BNPL ให้แจ้ง ธปท. ล่วงหน้า 30 วันก่อนเริ่ม
- สัญญาเดิม: สินเชื่อ BNPL ที่ให้ไปก่อนวันที่ประกาศมีผล ให้เรียกเก็บอัตรารวมของดอกเบี้ยและค่าธรรมเนียมและใช้ระยะเวลาผ่อนชำระตามสัญญาเดิมได้จนกว่าจะชำระหนี้เสร็จสิ้น
ผลต่อ SME
- ร้านค้าที่ขายผ่านแพลตฟอร์ม: ค่าธรรมเนียมหรือส่วนเพิ่มของราคาสินค้าที่เกิดจากการเลือกผ่อนจะถูกนับรวมในเพดานร้อยละ 15 ต่อปี ร้านค้าที่ตั้งราคาผ่อนต่างจากราคาเงินสดหรือมีข้อตกลงแบ่งค่าธรรมเนียมกับผู้ให้บริการ BNPL ควรเตรียมทบทวนโครงสร้างราคาเมื่อหลักเกณฑ์มีผล
- SME ที่ให้ลูกค้าผ่อนเอง: ร่างนี้ครอบคลุมเฉพาะการให้สินเชื่อผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัลที่มีนัยสำคัญตามนิยาม และไม่รวมแพลตฟอร์ม B2B การให้เครดิตเทอมระหว่างธุรกิจกับธุรกิจจึงไม่อยู่ในขอบเขตของร่างประกาศนี้
- ฟินเทคและแพลตฟอร์มขนาดเล็ก: ผู้ให้บริการบนแพลตฟอร์มที่ยังไม่ถึงเกณฑ์ 100 ล้านบาทต่อปีหรือร้อยละ 5 ของประชากร ยังไม่ต้องขอใบอนุญาตตามร่างนี้ แต่เอกสารระบุว่ากระทรวงการคลังและ ธปท. อาจทบทวนขอบเขตการกำกับดูแลภายหลังหลักเกณฑ์มีผล
- ช่องทางแสดงความเห็น: ผู้ที่เกี่ยวข้องส่งความคิดเห็นได้ผ่านเว็บไซต์ ธปท. หรือระบบกลางทางกฎหมาย ภายในวันที่ 15 พฤศจิกายน 2569 ทั้งนี้ หลักเกณฑ์ทั้งหมดยังเป็นร่างและอาจเปลี่ยนแปลงได้ก่อนประกาศในราชกิจจานุเบกษา
ที่มา: ธนาคารแห่งประเทศไทย – การเปิดรับฟังความคิดเห็นต่อแนวทางการกำกับดูแลธุรกิจสินเชื่อส่วนบุคคลซื้อก่อน จ่ายทีหลัง (BNPL) · เอกสารรับฟังความคิดเห็น (PDF)
มีคำถามเกี่ยวกับบัญชีหรือภาษี? ปรึกษาผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้ฟรี
ปรึกษาฟรี