ครม. 3 พ.ย. 2569 เห็นชอบร่าง พ.ร.บ.ประกันสังคม (ฉบับที่ ..) ยกเครื่องกฎหมายปี 2533 — ขยายอายุผู้ประกันตน ม.33 ถึง 65 ปี ให้เลือกรับบำเหน็จหรือบำนาญเมื่อส่งสมทบครบ 180 เดือน เพิ่มเงินทดแทนทุพพลภาพเป็น 70% คลอดบุตร 98 วัน นายจ้างหักเงินสมทบที่จ่ายเกินจากงวดถัดไปได้ และเปลี่ยนโทษอาญากรณียื่นแบบล่าช้าเป็นปรับเป็นพินัยไม่เกิน 20,000 บาท
ที่ประชุมคณะรัฐมนตรีอย่างเป็นทางการนอกสถานที่ ครั้งที่ 2/2569 ณ จังหวัดอุดรธานี เมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2569 มีมติเห็นชอบร่างพระราชบัญญัติประกันสังคม (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... ตามที่กระทรวงแรงงานเสนอ ซึ่งเป็นร่างที่ปรับปรุงจากฉบับที่สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาตรวจพิจารณาแล้ว เพื่อแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติประกันสังคม พ.ศ. 2533 ให้เหมาะกับสังคมสูงวัย พร้อมรับทราบแผนจัดทำกฎหมายลำดับรองรวม 18 ฉบับ (พระราชกฤษฎีกา 1 ฉบับ กฎกระทรวง 8 ฉบับ ระเบียบ 6 ฉบับ และประกาศ 3 ฉบับ) ภายใน 60 วันนับแต่วันที่พระราชบัญญัติมีผลใช้บังคับ ขั้นตอนต่อไปคือส่งคณะกรรมการประสานงานสภาผู้แทนราษฎรก่อนเสนอสภาผู้แทนราษฎร จึงยังไม่มีผลใช้บังคับในขณะนี้ แต่กระทบนายจ้างและลูกจ้างทุกสถานประกอบการเมื่อกฎหมายผ่าน
สาระสำคัญที่กระทบนายจ้างและลูกจ้าง
- ขยายอายุผู้ประกันตนมาตรา 33: ลูกจ้างอายุไม่ต่ำกว่า 15 ปีบริบูรณ์และไม่เกิน 65 ปี (เดิมไม่เกิน 60 ปี) หรืออายุขั้นสูงตามที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกา เป็นผู้ประกันตน ทำให้นายจ้างที่จ้างพนักงานอายุ 60–65 ปี ต้องขึ้นทะเบียนและนำส่งเงินสมทบต่อเนื่อง
- ฐานค่าจ้างคำนวณเงินสมทบ: เพิ่มหลักเกณฑ์ให้ทบทวนค่าจ้างขั้นต่ำและขั้นสูงที่ใช้เป็นฐานคำนวณเงินสมทบตามกฎกระทรวงอย่างน้อยทุก 5 ปี
- การนำส่งเงินสมทบ: นายจ้างยังคงหักค่าจ้างและนำส่งเงินสมทบพร้อมยื่นแบบรายการภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดจากเดือนที่หักไว้ (คงเดิม) หากไม่นำส่งหรือนำส่งไม่ครบ พนักงานเจ้าหน้าที่จะมีคำเตือนเป็นหนังสือให้ชำระภายในกำหนดไม่น้อยกว่า 30 วัน
- เงินสมทบที่ชำระเกิน: เพิ่มทางเลือกให้นายจ้างนำเงินสมทบส่วนที่จ่ายเกินมาหักจากจำนวนที่ต้องนำส่งในงวดถัดไปได้ (เดิมไม่ได้กำหนด) หรือยื่นคำร้องขอรับคืนภายใน 1 ปีนับแต่วันที่ได้รับแจ้งจากสำนักงานประกันสังคม หากไม่มารับคืนภายใน 3 ปี สปส. จะฝากเงินไว้ในบัญชีของ สปส. และหากไม่รับคืนภายใน 10 ปีจะโอนเป็นรายได้กองทุน โดยยังขอรับคืนภายหลังได้พร้อมดอกเบี้ย
- โทษกรณียื่นแบบล่าช้าเปลี่ยนเป็นปรับเป็นพินัย: นายจ้างที่ไม่ยื่นแบบรายการขึ้นทะเบียนลูกจ้างภายใน 30 วันนับแต่วันที่ลูกจ้างเป็นผู้ประกันตน ไม่แจ้งเปลี่ยนแปลงรายการภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป หรือไม่ยื่นแบบรายการแสดงการส่งเงินสมทบภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป มีความผิดทางพินัย ต้องชำระค่าปรับเป็นพินัยไม่เกิน 20,000 บาท และปรับอีกวันละไม่เกิน 5,000 บาท (เดิมระวางโทษจำคุก 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ) ส่วนการยื่นแบบรายการหรือแจ้งข้อมูลอันเป็นเท็จยังคงมีโทษอาญา จำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
สิทธิประโยชน์ที่ปรับปรุง
- ชราภาพเลือกได้: ผู้ประกันตนที่จ่ายเงินสมทบมาแล้วไม่น้อยกว่า 180 เดือน มีสิทธิเลือกรับเงินบำนาญชราภาพหรือเงินบำเหน็จชราภาพตั้งแต่วันที่อายุครบ 55 ปีบริบูรณ์ (เดิมได้เฉพาะบำนาญ) และให้รับประโยชน์ทดแทนกรณีว่างงานก่อน (ลาออก 90 วัน ถูกเลิกจ้าง 180 วัน) แล้วจึงเริ่มรับบำนาญหรือบำเหน็จหลังสิทธิว่างงานสิ้นสุด การคำนวณจะนำค่าจ้างที่ใช้เป็นฐานเงินสมทบกรณีชราภาพทั้งหมดมารวมและปรับค่าจ้างในอดีตเป็นมูลค่าปัจจุบัน
- ขอรับบำนาญล่วงหน้าและใช้เป็นหลักประกัน: ผู้มีสิทธิรับบำนาญยื่นขอรับเงินชราภาพล่วงหน้าได้ไม่เกิน 60 เท่าของบำนาญรายเดือน ส่วนผู้ที่ส่งเงินสมทบไม่น้อยกว่า 60 เดือนขอรับเงินชราภาพบางส่วนก่อนอายุ 55 ปีได้เมื่อเกิดพิบัติภัยร้ายแรงในท้องที่ หรือนำไปเป็นหลักประกันกู้เงินกับสถาบันการเงินที่มีความตกลงกับ สปส. ได้ไม่เกินร้อยละ 30 ของเงินสมทบกรณีชราภาพ และไม่เกิน 2 เท่าของฐานค่าจ้างขั้นสูง
- ทุพพลภาพและคลอดบุตร: เงินทดแทนการขาดรายได้กรณีทุพพลภาพที่มิใช่จากการทำงาน ไม่เกินร้อยละ 70 ของค่าจ้าง (เดิมร้อยละ 50) และเงินสงเคราะห์การหยุดงานเพื่อการคลอดบุตร เหมาจ่ายครั้งละร้อยละ 50 ของค่าจ้างเป็นเวลา 98 วัน (เดิม 90 วัน) ไม่เกิน 2 ครั้ง
- สงเคราะห์บุตรหลังออกจากงาน: ผู้ประกันตนที่สิ้นสภาพการเป็นลูกจ้างและส่งเงินสมทบครบตามเงื่อนไข ได้รับประโยชน์ทดแทนกรณีสงเคราะห์บุตรต่ออีก 6 เดือน หรือขยายได้โดยพระราชกฤษฎีกาแต่ไม่เกิน 12 เดือน
- มาตรา 39 เข้มขึ้น: ผู้ที่จะสมัครเป็นผู้ประกันตนมาตรา 39 ต้องเคยส่งเงินสมทบตามมาตรา 33 มาแล้วไม่น้อยกว่า 24 เดือน (เดิม 12 เดือน) และยื่นภายใน 6 เดือนนับแต่สิ้นสุดความเป็นผู้ประกันตน โดยมีบทเฉพาะกาลรองรับผู้ที่ส่งเงินสมทบครบ 12 เดือนก่อนกฎหมายใช้บังคับ ส่วนเงินเพิ่มกรณีส่งล่าช้าร้อยละ 2 ต่อเดือนจะถูกจำกัดไม่ให้เกินจำนวนเงินสมทบที่ต้องจ่าย
- มาตรา 39/1 ใหม่สำหรับผู้รับบำนาญ: ผู้ที่สิ้นสุดความเป็นผู้ประกันตนและมีสิทธิรับบำนาญชราภาพ สมัครเป็นผู้ประกันตนต่อได้ภายใน 6 เดือน โดยรัฐบาลออกเงินสมทบ 1 เท่าและผู้ประกันตนออก 2 เท่าตามกฎกระทรวง ได้รับความคุ้มครอง 3 กรณี คือ ประสบอันตรายหรือเจ็บป่วย ทุพพลภาพ และตาย
- ว่างงาน: ผู้ประกันตนอายุไม่เกิน 60 ปีบริบูรณ์ มีสิทธิรับประโยชน์ทดแทนกรณีว่างงานเมื่อส่งเงินสมทบไม่น้อยกว่า 6 เดือนภายใน 15 เดือนก่อนว่างงาน และต้องไม่เป็นผู้รับประโยชน์ทดแทนกรณีชราภาพในขณะนั้น
สิ่งที่ SME ควรเตรียม
- ตรวจรายชื่อพนักงานที่อายุ 60 ปีขึ้นไปและยังทำงานอยู่ เพื่อเตรียมขึ้นทะเบียนและหักเงินสมทบต่อจนถึงอายุ 65 ปีเมื่อกฎหมายมีผล
- ทบทวนปฏิทินนำส่งเงินสมทบและยื่นแบบให้ทันวันที่ 15 ของเดือนถัดไปทุกงวด เพราะโทษใหม่เป็นค่าปรับเป็นพินัยที่คิดเพิ่มรายวัน
- ตั้งระบบตรวจสอบเงินสมทบที่นำส่งเกิน เพื่อใช้สิทธินำมาหักจากงวดถัดไปหรือขอคืนภายใน 1 ปีนับแต่ได้รับแจ้ง
- สื่อสารให้พนักงานทราบเรื่องทางเลือกบำเหน็จ/บำนาญ การขอรับเงินชราภาพล่วงหน้า และเงื่อนไข ม.39 ใหม่ (24 เดือน)
- ติดตามการพิจารณาของรัฐสภาและกฎหมายลำดับรอง 18 ฉบับ ก่อนปรับนโยบายสวัสดิการหรือสัญญาจ้างจริง
ที่มา: กรมประชาสัมพันธ์ – ครม. เห็นชอบร่าง พ.ร.บ.ประกันสังคม ขยายอายุผู้ประกันตนถึง 65 ปี (3 พ.ย. 2569) · รัฐบาลไทย – สรุปข่าวการประชุมคณะรัฐมนตรี 3 พฤศจิกายน 2569
มีคำถามเกี่ยวกับบัญชีหรือภาษี? ปรึกษาผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้ฟรี
ปรึกษาฟรี