ธปท. ผนึก 11 สมาคมภาคการเงิน ประกาศ “กรอบความร่วมมือป้องกันธุรกรรมผิดกฎหมาย” — ยกระดับ KYC/CDD/EDD ตรวจเงินสดเสี่ยงสูง เชื่อมฐานข้อมูล Central Fraud Registry

เมื่อวันที่ 10 กันยายน 2569 ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ออกข่าว ธปท. ฉบับที่ 35/2569 ประกาศว่า ธปท. และผู้ประกอบธุรกิจภายใต้การกำกับดูแลร่วมกันขับเคลื่อน “กรอบความร่วมมือเพื่อป้องกันธุรกรรมผิดกฎหมายในภาคการเงิน” (Framework for Safeguarding the Financial Sector from Illicit Activities) โดยมีสมาคมและชมรมผู้ให้บริการทางการเงินเข้าร่วมทั้งหมด 11 หน่วยงาน เป้าหมายคือป้องกันเชิงรุกไม่ให้ภาคการเงินตกเป็นเครื่องมือ ทางผ่าน หรือช่องทางสนับสนุนการกระทำผิดกฎหมายทุกประเภท ผู้ที่ได้รับผลกระทบคือผู้ใช้บริการธนาคาร ระบบชำระเงิน และสินเชื่อทุกกลุ่ม รวมถึงธุรกิจ SME ที่ธุรกรรมและการเปิด-ใช้บัญชีจะถูกตรวจสอบละเอียดขึ้น

สาระสำคัญ

• หลักการของกรอบความร่วมมือ: ทุกหน่วยงานต้องกำหนดทิศทาง นโยบาย และธรรมาภิบาลองค์กรในการป้องกันการใช้ระบบการเงินในทางที่ผิด ถือเป็นส่วนหนึ่งของการกำกับดูแลกิจการ มีมาตรฐานขั้นต่ำที่เหมาะกับแต่ละประเภทธุรกิจ และต้องปรับปรุงมาตรการต่อเนื่อง
• แลกเปลี่ยนข้อมูลข้ามหน่วยงาน: หน่วยงานที่เข้าร่วมจะแลกเปลี่ยนข้อมูล รูปแบบการกระทำผิด สัญญาณเตือนภัย และแนวปฏิบัติที่ดี เพื่อรับมือธุรกรรมทุจริตที่อาศัยช่องว่างระหว่างหน่วยงาน
• บทบาทของ ธปท.: ยกระดับมาตรฐานการกำกับดูแลทั้งระบบ การตรวจสอบลูกค้าและคู่ค้า การใช้ข้อมูลและเทคโนโลยีเพื่อเฝ้าระวังธุรกรรมเสี่ยง และเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
• ต้องสมดุลกับผู้สุจริต: ธปท. ระบุว่าการดำเนินมาตรการต้องคำนึงถึงผลกระทบต่อผู้สุจริต การเข้าถึงบริการทางการเงิน การแข่งขันที่เป็นธรรม และการส่งเสริมนวัตกรรมควบคู่กัน

11 หน่วยงานที่ร่วมจัดทำ และมาตรการที่จะดำเนินการ

• หน่วยงานที่เข้าร่วม: สมาคมธนาคารไทย (TBA), สมาคมธนาคารนานาชาติ (AIB), สมาคมสถาบันการเงินของรัฐ (GFA), สมาคมการค้าผู้ให้บริการชำระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ไทย (TEPA), สมาคมแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศและบริการทางการเงิน (TAFEXS) และอีก 6 สมาคม/ชมรมของกลุ่มผู้ประกอบธุรกิจที่ไม่ใช่ธนาคารพาณิชย์ (Non-bank lender)
• ยกระดับการรู้จักลูกค้า: เพิ่มความเข้มของกระบวนการ KYC (Know Your Customer), CDD (Customer Due Diligence) และ EDD (Enhanced Due Diligence)
• ตรวจสอบธุรกรรมเงินสดที่มีความเสี่ยงสูง และนำเทคโนโลยีขั้นสูงมาใช้ตรวจจับธุรกรรมผิดปกติแบบเชิงรุก
• ฐานข้อมูลบุคคลเสี่ยง: พัฒนาระบบฐานข้อมูลบุคคลเสี่ยงและเชื่อมต่อกับระบบ Central Fraud Registry (CFR)
• คู่มือ AML/CFT ของอุตสาหกรรม: จัดทำคู่มือการปฏิบัติงานด้านการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินและการต่อต้านการสนับสนุนทางการเงินแก่การก่อการร้าย รวมถึงใช้เครือข่ายชุมชนสร้างภูมิคุ้มกันทางการเงินแก่กลุ่มเปราะบาง

ผลต่อ SME

• เปิดบัญชี/ต่ออายุข้อมูลจะถูกถามละเอียดขึ้น: การยกระดับ KYC/CDD/EDD หมายความว่าธนาคารและผู้ให้บริการชำระเงินมีแนวโน้มขอเอกสารยืนยันตัวตนกรรมการ ผู้รับประโยชน์ที่แท้จริง (Beneficial Owner) และที่มาของรายได้ของกิจการมากขึ้น รวมถึงอาจทบทวนข้อมูลลูกค้าเดิมเป็นระยะ
• ธุรกรรมเงินสดก้อนใหญ่ถูกจับตา: ธุรกิจที่รับ-จ่ายเงินสดจำนวนมาก เช่น ค้าปลีก ค้าส่ง ร้านอาหาร ควรมีหลักฐานที่มาของเงิน (ใบเสร็จ รายงานขาย บันทึกบัญชี) ที่ตรงกับยอดฝาก เพื่อตอบคำถามของธนาคารได้ทันที
• ระวังบัญชีกิจการถูกใช้เป็นทางผ่าน: การเชื่อมฐานข้อมูลบุคคลเสี่ยงกับ CFR ทำให้บัญชีที่พัวพันธุรกรรมต้องสงสัยถูกระงับหรือตรวจสอบได้เร็วขึ้น เจ้าของกิจการไม่ควรให้ผู้อื่นใช้บัญชีบริษัทรับ-โอนเงินแทน และควรแยกบัญชีส่วนตัวออกจากบัญชีกิจการ
• ยังไม่มีกำหนดเวลาบังคับใช้เฉพาะ: ข่าว ธปท. ฉบับนี้เป็นการประกาศกรอบความร่วมมือและทิศทางมาตรการ ยังไม่ระบุวันที่มีผลหรือหลักเกณฑ์รายละเอียด SME ควรติดตามประกาศเพิ่มเติมของ ธปท. และแนวปฏิบัติของธนาคารที่ตนใช้บริการ

หมายเหตุ: ผลต่อ SME ในส่วนท้ายเป็นการประเมินแนวทางปฏิบัติที่คาดว่าจะเกิดขึ้นจากมาตรการตามข่าว ธปท. ไม่ใช่หลักเกณฑ์ที่ประกาศบังคับใช้แล้ว รายละเอียดของแต่ละธนาคารอาจแตกต่างกัน

ที่มา: ธนาคารแห่งประเทศไทย — ข่าว ธปท. ฉบับที่ 35/2569 “ธปท. ผนึกกำลังภาคการเงินไทยยกระดับมาตรการเชิงรุกต้านธุรกรรมผิดกฎหมาย” (10 ก.ย. 2569)