ภาษีเงินได้รอการตัดบัญชี (Deferred Tax) คืออะไร กิจการ SME แบบ NPAEs ต้องบันทึกไหม

เจ้าของธุรกิจหลายคนเคยเห็นบรรทัด "ภาษีเงินได้รอการตัดบัญชี" หรือ "Deferred Tax" ในงบการเงินแล้วสงสัยว่าคืออะไร ต่างจากภาษีที่จ่ายสรรพากรจริงยังไง คำตอบสั้น ๆ คือมันไม่ใช่ภาษีที่ต้องจ่ายเพิ่มในปีนี้ แต่เป็นรายการทางบัญชีที่บันทึกไว้เพราะกำไรทางบัญชีกับกำไรทางภาษีคำนวณไม่เท่ากันในบางจังหวะ บทความนี้อธิบายว่ามันเกิดจากอะไร และที่สำคัญสำหรับ SME คือกิจการของคุณต้องบันทึกหรือไม่

Deferred Tax คืออะไร เกิดจากอะไร

ภาษีเงินได้รอการตัดบัญชีเกิดจาก "ผลแตกต่างชั่วคราว" (Temporary Differences) ระหว่างมูลค่าตามบัญชีของสินทรัพย์/หนี้สิน กับฐานภาษีของรายการเดียวกัน ผลต่างนี้เรียกว่าชั่วคราวเพราะสุดท้ายจะกลับรายการและหักล้างกันในอนาคต ตามมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 12 เรื่องภาษีเงินได้ (TAS 12) กิจการที่อยู่ในขอบเขตต้องรับรู้ผลต่างเหล่านี้เป็นสินทรัพย์หรือหนี้สินภาษีเงินได้รอการตัดบัญชี

• สินทรัพย์ภาษีเงินได้รอการตัดบัญชี (Deferred Tax Asset) เกิดเมื่อทางบัญชีรับรู้ค่าใช้จ่ายก่อนที่ภาษีจะยอมให้หัก ทำให้คาดว่าจะประหยัดภาษีได้ในอนาคต เช่น ตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญหรือประมาณการผลประโยชน์พนักงานที่ภาษียังไม่ให้หักจนกว่าจะเกิดจริง รวมถึงผลขาดทุนทางภาษีที่ยกไปใช้ปีถัดไป
• หนี้สินภาษีเงินได้รอการตัดบัญชี (Deferred Tax Liability) เกิดเมื่อทางภาษีให้หักค่าใช้จ่ายเร็วกว่าบัญชี ทำให้ต้องจ่ายภาษีเพิ่มในอนาคต เช่น คิดค่าเสื่อมราคาทางภาษีเร็วกว่าทางบัญชี ช่วงแรกเสียภาษีน้อยลงแต่ปีหลังจะกลับด้าน
• ผลแตกต่างถาวร (Permanent Differences) ไม่ทำให้เกิด Deferred Tax รายการที่ภาษีไม่ยอมให้หักถาวร เช่น ค่าใช้จ่ายต้องห้าม เบี้ยปรับ หรือรายได้ที่ได้รับยกเว้นภาษี จะไม่มีวันกลับรายการ จึงไม่สร้างภาษีเงินได้รอการตัดบัญชี

SME แบบ NPAEs ต้องบันทึกไหม

คำตอบขึ้นกับว่ากิจการใช้มาตรฐานการรายงานทางการเงินชุดใด ธุรกิจ SME ส่วนใหญ่ในไทยเป็น "กิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ" (NPAEs) ซึ่งใช้มาตรฐานที่ผ่อนปรนกว่าและไม่กำหนดให้ต้องคำนวณภาษีเงินได้รอการตัดบัญชี ต่างจากกิจการที่มีส่วนได้เสียสาธารณะ (PAEs เช่น บริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์) ที่ต้องใช้ TAS 12 เต็มรูปแบบ

สรุปคือถ้ากิจการของคุณเป็น NPAEs ก็ไม่ต้องกังวลเรื่องการบันทึก Deferred Tax แต่ควรเข้าใจว่าทำไมกำไรในงบกับภาษีที่จ่ายจริงถึงไม่เท่ากัน เพื่ออ่านงบและวางแผนภาษีได้ถูกต้อง ถ้าไม่แน่ใจว่ากิจการต้องใช้มาตรฐานชุดไหน หรือมีแผนจะเข้าตลาดในอนาคต ปรึกษา CKH Accounting ได้เลย เราช่วยประเมินมาตรฐานที่เหมาะกับกิจการ ปิดงบ และอธิบายที่มาของตัวเลขภาษีให้เจ้าของเข้าใจ

บทความนี้เป็นแนวทางทั่วไปเพื่อความเข้าใจภาพรวมของภาษีเงินได้รอการตัดบัญชีและความแตกต่างระหว่างมาตรฐาน NPAEs กับ PAEs (อัปเดต พ.ศ. 2569) การพิจารณาว่ากิจการต้องใช้มาตรฐานชุดใดและต้องรับรู้รายการอย่างไรขึ้นกับข้อเท็จจริงของแต่ละกิจการ โปรดปรึกษาผู้สอบบัญชีรับอนุญาตก่อนนำไปใช้จริง