ถูกหักเงินประกันผลงาน Retention หัก ณ ที่จ่าย 3% จากค่างวดเต็ม VAT เต็ม ตอนคืนไม่หักอีก
ธุรกิจรับเหมาก่อสร้าง ตกแต่งภายใน ติดตั้งระบบไฟฟ้าหรือแอร์ รวมถึงงานจ้างทำของแทบทุกประเภท มักเจอข้อสัญญาที่ให้ผู้ว่าจ้าง "หักเงินประกันผลงาน 5% หรือ 10% ของค่างานแต่ละงวด" แล้วคืนให้หลังพ้นระยะรับประกัน พอถึงวันวางบิล คำถามที่ฝ่ายบัญชีทั้งสองฝั่งถามกันทุกครั้งคือ ใบกำกับภาษีต้องออกจากยอดเต็มหรือยอดที่ได้รับจริง ผู้ว่าจ้างหัก ณ ที่จ่าย 3% จากยอดไหน ตอนคืนเงินประกันต้องหักภาษีอีกไหม และเงินที่ถูกหักไว้ลงบัญชีเป็นอะไร บทความนี้ตอบทุกข้อตามคำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.73/2541 ข้อ 1(2) ซึ่งวางหลักเรื่องเงินประกันผลงาน (Retention) ไว้โดยตรง และแนววินิจฉัยของกรมสรรพากรที่ กค 0706/พ.789 และ กค 0702/พ./3959 ที่ยืนยันว่าเงินประกันผลงานเป็นส่วนหนึ่งของค่าจ้าง ไม่ใช่เงินที่หายไปจากฐานภาษี
เงินประกันผลงานคืออะไร ต่างจากเงินจ่ายล่วงหน้าและเงินประกันสัญญาตรงไหน
ในสัญญาจ้างทำของมีเงินอยู่สามก้อนที่ชื่อคล้ายกันแต่ภาษีต่างกัน ถ้าแยกไม่ออกตั้งแต่ต้น ใบกำกับภาษีและหนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่ายจะผิดตามกันไปทั้งโครงการ
- เงินประกันผลงาน (Retention) คือเงินที่ผู้รับจ้างมีหน้าที่ต้องวางให้ผู้ว่าจ้างตามสัญญา โดยยินยอมให้ผู้ว่าจ้างหักออกจากค่าจ้างแต่ละงวดแทนการจ่ายเงินสดแยกต่างหาก เพื่อเป็นประกันว่างานที่ส่งมอบจะไม่ชำรุดบกพร่องในช่วงรับประกัน และผู้ว่าจ้างจะคืนให้เมื่อครบกำหนด ป.73/2541 ข้อ 1(2) ถือว่าค่าจ้างของงวดนั้นเป็นรายได้ของผู้รับจ้างเต็มจำนวนมูลค่างานที่แล้วเสร็จ ส่วนที่ถูกหักไว้เป็นเพียงเงินที่ผู้รับจ้างยังไม่ได้รับ ไม่ใช่ส่วนลด
- เงินจ่ายล่วงหน้า (Advance Payment) คือเงินที่ผู้ว่าจ้างจ่ายให้ก่อนเริ่มงาน แล้วทยอยหักคืนจากค่างวด ป.73/2541 ข้อ 1(1) ให้ผู้ว่าจ้างหัก ณ ที่จ่าย 3% ตอนจ่ายเงินล่วงหน้า และหัก 3% ของค่างวดงานหลังหักเงินจ่ายล่วงหน้าในแต่ละงวดออกแล้ว ซึ่งกลับด้านกับเงินประกันผลงาน เพราะเงินก้อนนี้เสียภาษีไปแล้วตั้งแต่วันรับล่วงหน้า หนังสือตอบข้อหารือที่ กค 0811/4503 ลงวันที่ 5 มิถุนายน 2543 ยืนยันหลักนี้ไว้ในกรณีผู้รับเหมาก่อสร้าง
- เงินประกันสัญญาหรือหลักประกันซอง คือเงินสดหรือหนังสือค้ำประกันธนาคารที่ผู้รับจ้างวางให้ผู้ว่าจ้างแยกต่างหากตั้งแต่วันเซ็นสัญญา ไม่ได้หักจากค่าจ้าง ถ้าเป็นหนังสือค้ำประกันธนาคารไม่มีเงินเปลี่ยนมือจึงไม่มีภาระภาษีระหว่างคู่สัญญา มีแต่ค่าธรรมเนียมที่ผู้รับจ้างจ่ายให้ธนาคารซึ่งลงเป็นค่าใช้จ่ายตามปกติ ถ้าเป็นเงินสดที่คืนเมื่อสัญญาสิ้นสุด ควรให้ผู้สอบบัญชีดูเงื่อนไขในสัญญาก่อน เพราะ ป.73/2541 แยกการปฏิบัติไว้ต่างหาก
ฝั่งผู้ว่าจ้าง หัก ณ ที่จ่าย 3% จากค่างวดเต็มก่อนหักเงินประกัน ตอนคืนไม่ต้องหักอีก
ความผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดคือผู้ว่าจ้างคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่ายจากยอดเงินที่โอนจริงหลังหักเงินประกันผลงาน ทำให้นำส่งภาษีขาดทุกงวด และพอถึงวันคืนเงินประกันก็มาหัก 3% ซ้ำอีกรอบ ซึ่งผิดทั้งสองจังหวะ
- ฐานหัก ณ ที่จ่ายคือมูลค่างานที่แล้วเสร็จในงวดนั้นทั้งจำนวน เมื่อ ป.73/2541 ข้อ 1(2)(ก) ถือว่าค่าจ้างเป็นรายได้ของผู้รับจ้างเต็มจำนวนในงวดที่หัก ผู้ว่าจ้างที่เป็นบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลจึงต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายในอัตรา 3% ตามคำสั่ง ท.ป.4/2528 ข้อ 8 จากค่างวดเต็มก่อน VAT โดยไม่หักเงินประกันผลงานออกก่อน และออกหนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) ด้วยยอดเต็มนั้น นำส่งด้วย ภ.ง.ด.53 ภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป หรือวันที่ 15 ถ้ายื่นผ่านอินเทอร์เน็ตตามเงื่อนไขของกรมสรรพากรในขณะนั้น
- วันคืนเงินประกันผลงาน ไม่มีหน้าที่หักภาษีอีก ข้อ 1(2)(ก) ระบุชัดว่า "เมื่อผู้ว่าจ้างจ่ายคืนเงินประกันผลงานให้แก่ผู้รับจ้าง ผู้ว่าจ้างไม่มีหน้าที่หักภาษีเงินได้ ณ ที่จ่ายอีก" เพราะภาษีถูกหักไปครบแล้วตั้งแต่งวดที่หักเงินประกัน การคืนเงินจึงเป็นเพียงการชำระหนี้ที่ค้างอยู่ ไม่ใช่การจ่ายเงินได้ครั้งใหม่ และไม่ต้องออก 50 ทวิอีกใบ
- ลงบัญชีเป็นเจ้าหนี้เงินประกันผลงาน ไม่ใช่ลดต้นทุนงาน ผู้ว่าจ้างบันทึกต้นทุนงานก่อสร้างหรือสินทรัพย์ระหว่างก่อสร้างเต็มมูลค่างาน บันทึกภาษีซื้อเต็มตามใบกำกับภาษี แล้วตั้งเงินประกันผลงานที่หักไว้เป็นหนี้สินชื่อเจ้าหนี้เงินประกันผลงาน แยกเป็นหมุนเวียนหรือไม่หมุนเวียนตามกำหนดคืน พอคืนเงินก็ล้างหนี้สินก้อนนี้ตรง ๆ ถ้าเอาเงินประกันไปลดต้นทุนงาน ต้นทุนสินทรัพย์จะต่ำกว่าจริงและค่าเสื่อมราคาจะผิดไปหลายปี
- ถ้างานบกพร่องและริบเงินประกันไปซ่อม ให้เก็บหลักฐานแยกต่างหาก กรณีผู้ว่าจ้างใช้สิทธิตามสัญญาหักเงินประกันไปชดใช้ค่าซ่อมแซม เงินส่วนที่ริบเป็นค่าเสียหายจากการผิดสัญญา ไม่ใช่ค่าตอบแทนจากการให้บริการ จึงไม่ใช่เหตุให้ผู้รับจ้างออกใบลดหนี้ตามมาตรา 82/10 และใบกำกับภาษีเดิมยังเต็มจำนวน ควรทำหนังสือแจ้งการริบพร้อมรายการความเสียหายและค่าซ่อมจริงให้ครบ เพราะเจ้าหน้าที่จะถามหาหลักฐานทั้งสองฝั่ง
ใส่มูลค่างานงวดนี้ก่อน VAT และอัตราเงินประกันผลงานตามสัญญา เพื่อดูยอดใบกำกับภาษี ภาษีหัก ณ ที่จ่าย เงินประกันที่ถูกหัก และเงินที่ผู้ว่าจ้างโอนจริง
- VAT 7% ในใบกำกับภาษี (คิดจากค่างวดเต็ม)—
- ยอดรวมในใบกำกับภาษี—
- หัก ณ ที่จ่าย 3% (คิดจากค่างวดเต็ม ออก 50 ทวิยอดนี้)—
- เงินประกันผลงานที่ถูกหักไว้ (คืนภายหลังโดยไม่หักภาษีอีก)—
- เงินที่ผู้ว่าจ้างโอนจริงงวดนี้—
ตัวอย่างนี้สมมติว่าผู้ว่าจ้างเป็นนิติบุคคลและผู้รับจ้างเป็นนิติบุคคลที่จด VAT งวดนี้ไม่มีการหักคืนเงินจ่ายล่วงหน้า ถ้ามีเงินจ่ายล่วงหน้าด้วย ฐานหัก ณ ที่จ่ายและ VAT ของงวดจะเป็นค่างวดหลังหักคืนเงินล่วงหน้าตาม ป.73/2541 ข้อ 1(1)
ตัวอย่าง: ผู้รับเหมาส่งมอบงานงวดที่ 1 มูลค่า 1,000,000 บาท สัญญาให้หักเงินประกันผลงาน 10% ผู้รับเหมาออกใบกำกับภาษี 1,000,000 บาท ภาษีมูลค่าเพิ่ม 70,000 บาท รวม 1,070,000 บาท ผู้ว่าจ้างหัก ณ ที่จ่าย 3% ของ 1,000,000 บาท เท่ากับ 30,000 บาท หักเงินประกันผลงาน 100,000 บาท และโอนเงินจริง 940,000 บาท ผู้ว่าจ้างบันทึกต้นทุนงาน 1,000,000 บาท ภาษีซื้อ 70,000 บาท เจ้าหนี้เงินประกันผลงาน 100,000 บาท และภาษีหัก ณ ที่จ่ายค้างนำส่ง 30,000 บาท เมื่อครบปีรับประกันก็โอนคืน 100,000 บาทเต็มโดยไม่หักภาษีและไม่ต้องขอใบกำกับภาษีใหม่
ฝั่งผู้รับเหมา ใบกำกับภาษีต้องเต็มจำนวน และเงินที่ถูกหักเป็นลูกหนี้ ไม่ใช่ส่วนลด
ผู้รับจ้างหลายรายออกใบกำกับภาษีเท่ากับเงินที่ได้รับจริงหลังหักเงินประกัน เพราะคิดว่าเสีย VAT จากยอดที่รับเงินก็พอ กรมสรรพากรวินิจฉัยไว้ชัดเจนแล้วว่าวิธีนี้ทำให้ภาษีขายขาด และต้องยกเลิกใบกำกับภาษีเดิมออกฉบับใหม่ทั้งหมด
- ฐานภาษีมูลค่าเพิ่มคือค่าจ้างก่อนหักเงินประกันผลงาน ป.73/2541 ข้อ 1(2)(ข) ให้ผู้รับจ้างนำเงินประกันผลงานที่ถูกหักจากค่าจ้างแต่ละงวดมารวมเป็นมูลค่าของฐานภาษีตามมาตรา 79 โดยความรับผิดในการเสีย VAT เกิดขึ้นในขณะที่ได้รับเงินค่าจ้างแต่ละงวดตามมาตรา 78/1(1) หนังสือตอบข้อหารือที่ กค 0706/พ.789 ลงวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2551 กรณีผู้รับเหมาที่ถูกหักเงินประกันผลงาน 10% และที่ กค 0702/พ./3959 ลงวันที่ 9 พฤษภาคม 2556 กรณีที่ปรึกษาที่ถูกหัก 5% ต่างสรุปตรงกันว่าเงินประกันผลงาน "ถือเป็นส่วนหนึ่งของค่าจ้าง" ใบกำกับภาษีจึงต้องออกด้วยมูลค่างานเต็ม ไม่ใช่ยอดที่รับเงินจริง
- ออกใบกำกับภาษีจากยอดหลังหักไปแล้ว ต้องยกเลิกและออกใหม่ด้วยวันที่เดิม ทั้งสองข้อหารือให้ผู้รับจ้างเรียกใบกำกับภาษีฉบับเดิมคืนจากผู้ว่าจ้าง ประทับตราหรือขีดฆ่าว่ายกเลิกแล้วเก็บรวมกับสำเนา ออกฉบับใหม่ด้วยเลขที่ใหม่แต่ลงวัน เดือน ปีตรงกับฉบับเดิม หมายเหตุว่าออกแทนฉบับเลขที่ใด และบันทึกการยกเลิกในรายงานภาษีขายของเดือนที่ออกฉบับใหม่ ส่วนภาษีขายที่ขาดต้องยื่น ภ.พ.30 เพิ่มเติมพร้อมเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม ขณะที่ผู้ว่าจ้างที่อยากใช้ภาษีซื้อส่วนที่เพิ่มต้องยื่นแบบเพิ่มเติมของเดือนนั้นและมีกรอบเวลาขอคืนภายใน 3 ปีตามมาตรา 84/1(1) ดังนั้นการออกให้ถูกตั้งแต่ใบแรกถูกกว่ามาก
- วันรับเงินประกันคืน ไม่มี VAT ไม่ออกใบกำกับภาษี ข้อ 1(2)(ข) ระบุว่าเมื่อมีการจ่ายเงินประกันผลงานคืน ผู้รับจ้างไม่ต้องนำเงินนั้นมาเสียภาษีมูลค่าเพิ่มอีก เพราะเสียไปครบแล้วในงวดที่ถูกหัก ผู้รับจ้างจึงออกเพียงใบเสร็จรับเงินธรรมดา และผู้ว่าจ้างไม่มีภาษีซื้อเกิดขึ้นจากรายการนี้
- ลงบัญชีรายได้เต็ม และตั้งลูกหนี้เงินประกันผลงาน จากตัวอย่างข้างต้น ผู้รับเหมาบันทึกรายได้จากการรับเหมา 1,000,000 บาท ภาษีขาย 70,000 บาท เงินฝากธนาคาร 940,000 บาท ภาษีถูกหัก ณ ที่จ่าย 30,000 บาท และลูกหนี้เงินประกันผลงาน 100,000 บาท ถ้ากำหนดคืนเกิน 12 เดือนนับจากวันสิ้นรอบบัญชี ให้แสดงเป็นสินทรัพย์ไม่หมุนเวียน และทบทวนทุกสิ้นปีว่ายังเก็บได้หรือไม่ โครงการไหนผู้ว่าจ้างมีปัญหาการเงิน ควรพิจารณาตั้งค่าเผื่อผลขาดทุนด้านเครดิตแยกจากลูกหนี้การค้าปกติ
- ทะเบียนเงินประกันผลงานรายโครงการ คือเงินสดที่หลายบริษัทลืมไปตาม ผู้รับเหมาที่รับงานหลายแห่งพร้อมกันมักมีเงินประกันกระจายอยู่หลายสัญญา กำหนดคืนต่างกัน ควรทำทะเบียนแยกตามโครงการ ระบุผู้ว่าจ้าง ยอดถูกหักสะสม วันครบกำหนด และเงื่อนไขการคืน แล้วกระทบยอดกับบัญชีลูกหนี้เงินประกันผลงานทุกเดือน เพราะเงินก้อนนี้รับรู้รายได้และเสียภาษีไปแล้ว แต่ยังไม่ได้เข้ากระเป๋า ถ้าไม่ตามให้ครบก็เท่ากับจ่ายภาษีแทนลูกค้าฟรี
บริษัท ก จ้างบริษัท ข ตกแต่งสำนักงาน งวดนี้มูลค่างาน 500,000 บาท สัญญาให้หักเงินประกันผลงาน 5% คืนหลังรับประกัน 1 ปี วันจ่ายเงินงวดนี้ ก ควรทำอย่างไร
- สัญญาระบุอัตราเงินประกันผลงาน ระยะเวลารับประกัน เงื่อนไขการคืน และกรณีที่ผู้ว่าจ้างมีสิทธิริบไว้ชัดเจน
- ใบแจ้งหนี้และใบกำกับภาษีของผู้รับจ้างแสดงมูลค่างานเต็มและ VAT 7% จากยอดเต็ม แล้วค่อยแสดงรายการหักเงินประกันผลงานเป็นบรรทัดแยกท้ายเอกสาร
- ผู้ว่าจ้างหัก ณ ที่จ่าย 3% จากมูลค่างานเต็มก่อน VAT และออก 50 ทวิด้วยยอดนั้น ไม่ใช่ยอดหลังหักเงินประกัน
- ถ้างวดนี้มีการหักคืนเงินจ่ายล่วงหน้าด้วย ฐานหัก ณ ที่จ่ายและ VAT ของงวดคือค่างานหลังหักคืนเงินล่วงหน้า แต่ยังไม่หักเงินประกันผลงาน
- ผู้ว่าจ้างบันทึกเจ้าหนี้เงินประกันผลงาน และผู้รับจ้างบันทึกลูกหนี้เงินประกันผลงาน แยกจากลูกหนี้และเจ้าหนี้การค้าปกติ พร้อมทะเบียนรายโครงการ
- วันคืนเงินประกัน ผู้ว่าจ้างโอนเต็มจำนวนไม่หักภาษี ผู้รับจ้างออกใบเสร็จธรรมดาโดยไม่ออกใบกำกับภาษีและไม่ยื่นยอดนี้ใน ภ.พ.30 อีก
- ถ้ามีการริบเงินประกันเพราะงานบกพร่อง มีหนังสือแจ้งการริบและหลักฐานค่าซ่อมจริง โดยไม่ออกใบลดหนี้ลด VAT ของงวดเดิม
รับงานรับเหมาหรือจ้างทำของที่ถูกหักเงินประกันผลงาน และไม่แน่ใจว่าใบกำกับภาษี หนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่าย และบัญชีลูกหนี้เงินประกันถูกต้องหรือไม่ ปรึกษา CKH Accounting ได้เลย เราช่วยวางรูปแบบใบแจ้งหนี้สำหรับงานงวด ตั้งระบบหัก ณ ที่จ่าย และทำทะเบียนเงินประกันผลงานรายโครงการให้ตามเงินคืนได้ครบทุกสัญญา
บทความนี้เป็นแนวทางทั่วไปสำหรับบริษัทผู้ว่าจ้างและผู้รับจ้างที่เป็นนิติบุคคลและจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (อัปเดต พ.ศ. 2569) อ้างอิงคำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.73/2541 ข้อ 1(1) และข้อ 1(2) คำสั่งกรมสรรพากรที่ ท.ป.4/2528 ข้อ 8 ประมวลรัษฎากร มาตรา 78/1(1) มาตรา 79 มาตรา 82/10 มาตรา 84/1(1) และมาตรา 86/4 และหนังสือตอบข้อหารือกรมสรรพากรที่ กค 0811/4503 กค 0706/พ.789 และ กค 0702/พ./3959 เงื่อนไขในสัญญาแต่ละฉบับ สถานะทางภาษีของคู่สัญญา และแนววินิจฉัยของเจ้าหน้าที่อาจทำให้ผลต่างกันไป โปรดปรึกษาผู้สอบบัญชีรับอนุญาตหรือผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีก่อนนำไปใช้จริง
มีคำถามเกี่ยวกับบัญชีหรือภาษี? ปรึกษาผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้ฟรี
ปรึกษาฟรี