งบต้นทุนการผลิต (Cost of Goods Manufactured) คำนวณต้นทุนสินค้าที่ผลิตเสร็จยังไง

ธุรกิจซื้อมาขายไปคำนวณต้นทุนขายจากยอดซื้อสินค้าได้ตรง ๆ แต่โรงงานผลิตทำแบบนั้นไม่ได้ เพราะต้องแปลงวัตถุดิบเป็นสินค้าสำเร็จรูปผ่านกระบวนการผลิต ต้นทุนจึงประกอบด้วยหลายก้อนและมีสินค้าคาอยู่ระหว่างผลิต งบต้นทุนการผลิต (Cost of Goods Manufactured) คือตารางที่ไล่ต้นทุนเหล่านี้ให้ออกมาเป็น "ต้นทุนสินค้าที่ผลิตเสร็จ" ก่อนจะไปคำนวณต้นทุนขายในงบกำไรขาดทุน บทความนี้อธิบายองค์ประกอบและวิธีไล่ยอด พร้อมตัวช่วยคำนวณเบื้องต้นสำหรับ SME ที่มีการผลิต

ต้นทุนการผลิตมี 3 ก้อนหลัก

ต้นทุนที่เกิดขึ้นในโรงงานระหว่างงวดแบ่งได้เป็นสามส่วน การแยกให้ชัดช่วยให้เจ้าของรู้ว่าต้นทุนไปกองอยู่ตรงไหนและควบคุมจุดไหน

• วัตถุดิบทางตรง (Direct Materials) มูลค่าวัตถุดิบที่ใช้ไปจริงในการผลิต คำนวณจากวัตถุดิบต้นงวด บวกซื้อเพิ่ม ลบวัตถุดิบคงเหลือปลายงวด
• ค่าแรงทางตรง (Direct Labor) ค่าจ้างของคนที่ลงมือผลิตสินค้าโดยตรง เช่น พนักงานในสายการผลิต
• ค่าใช้จ่ายการผลิต (Manufacturing Overhead) ต้นทุนโรงงานอื่นที่ไม่ใช่สองก้อนแรก เช่น ค่าเสื่อมราคาเครื่องจักร ค่าไฟฟ้าและค่าเช่าโรงงาน ค่าแรงทางอ้อม (หัวหน้างาน ช่างซ่อมบำรุง) และวัสดุสิ้นเปลืองในการผลิต

ข้อควรระวังคือค่าใช้จ่ายฝ่ายขายและฝ่ายบริหาร เช่น เงินเดือนพนักงานขายหรือค่าการตลาด ไม่นับเป็นต้นทุนการผลิต แต่เป็นค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานที่แยกไปอยู่คนละส่วนของงบกำไรขาดทุน

ไล่ยอดจากต้นทุนการผลิตสู่ต้นทุนขาย

เมื่อได้ต้นทุนการผลิตรวมแล้ว ยังต้องปรับด้วยสินค้าที่ผลิตยังไม่เสร็จ (งานระหว่างทำ) และสินค้าที่ผลิตเสร็จแต่ยังขายไม่ออก (สินค้าสำเร็จรูป) ตามลำดับนี้

• ต้นทุนการผลิตรวมในงวด = วัตถุดิบทางตรงที่ใช้ไป + ค่าแรงทางตรง + ค่าใช้จ่ายการผลิต
• ต้นทุนสินค้าที่ผลิตเสร็จ (COGM) = ต้นทุนการผลิตรวม + งานระหว่างทำต้นงวด − งานระหว่างทำปลายงวด
• ต้นทุนขาย (COGS) = ต้นทุนสินค้าที่ผลิตเสร็จ + สินค้าสำเร็จรูปต้นงวด − สินค้าสำเร็จรูปปลายงวด

หัวใจคือความต่างระหว่าง "ผลิตเสร็จ" กับ "ขายออก" สินค้าที่ผลิตเสร็จแต่ยังค้างสต็อกจะยังไม่เป็นต้นทุนขาย แต่ไปรอเป็นสินค้าคงเหลือในงบแสดงฐานะการเงิน เพิ่งจะกลายเป็นต้นทุนขายเมื่อขายออกไปจริง

SME นำงบต้นทุนการผลิตไปใช้ยังไง

งบนี้ไม่ได้มีไว้ส่งนักบัญชีอย่างเดียว แต่ช่วยให้เจ้าของตั้งราคาขายและควบคุมต้นทุนได้แม่นขึ้น ลองใช้เช็กลิสต์ต่อไปนี้ทบทวนทุกงวด

อยากวางระบบบัญชีต้นทุนการผลิตให้ตัวเลขน่าเชื่อถือ ตั้งราคาขายได้อย่างมั่นใจ และปิดงบได้ถูกต้องตามมาตรฐานการบัญชี ปรึกษา CKH Accounting ได้เลย เราช่วยออกแบบโครงสร้างต้นทุนและจัดทำงบให้เจ้าของธุรกิจผลิตอ่านเข้าใจและใช้ตัดสินใจได้จริง

บทความนี้เป็นแนวทางทั่วไปเพื่ออธิบายโครงสร้างงบต้นทุนการผลิต (อัปเดต พ.ศ. 2569) ตัวอย่างตัวเลขเป็นเพียงการสมมติเพื่อประกอบคำอธิบาย วิธีตีราคาสินค้าคงเหลือและการปันส่วนค่าใช้จ่ายการผลิตจริงขึ้นกับลักษณะกิจการและมาตรฐานการบัญชีที่เกี่ยวข้อง โปรดปรึกษาผู้สอบบัญชีรับอนุญาตก่อนนำไปใช้