กรณีศึกษา: SME โดนภาษีย้อนหลัง 5 ปี — เรียนรู้อะไร
กรอบเวลาที่คนเข้าใจผิดบ่อยที่สุด — ภาษีเงินได้: ม.19 ให้ออกหมายเรียกตรวจสอบได้ภายใน 2 ปี นับแต่วันยื่นแบบ จะเกิน 2 ปีได้ก็ต่อเมื่อมีหลักฐานหรือเหตุอันควรสงสัยว่าเจตนาหลีกเลี่ยงภาษี และอธิบดีอนุมัติ — ขยายได้สูงสุด 5 ปี นับแต่วันยื่นแบบ ส่วนคนที่ ไม่ได้ยื่นแบบเลย ไม่มีกำแพง 2 ปีมาคุ้ม เจ้าพนักงานประเมินใช้อำนาจตาม ม.23–24 ได้ตามอายุความ 10 ปี VAT: ม.88/6 ให้ประเมินภายใน 2 ปีถ้ายื่นแบบตรงเวลา แต่เป็น 10 ปี ถ้าไม่ได้ยื่นแบบ หรือแสดงฐานภาษีต่ำกว่าความจริงเกิน 25% กรณีศึกษาจริงที่ SME ต้องเรียนรู้ก่อนเกิดเหตุ
ปัญหาที่พบบ่อยและบทเรียน
- ลืมยื่นภงด.3/53 ให้ครบ — ผู้จ่ายเงินต้องรับผิดร่วมกับผู้รับในภาษีที่หักไม่ส่ง (ม.54) + เงินเพิ่ม 1.5%/เดือน (ม.27) + ค่าปรับอาญากรณียื่นแบบเกินกำหนด — กรณีนี้ไม่มีเบี้ยปรับ เพราะเบี้ยปรับใช้กับการประเมินภาษีเงินได้ตาม ม.22/26 และ VAT ตาม ม.89 เท่านั้น
- ใส่ภาษีซื้อต้องห้ามไปขอคืน (ค่ารับรอง รถยนต์นั่ง ใบกำกับอย่างย่อ ฯลฯ) — สรรพากรเรียกคืน + เบี้ยปรับ 1 เท่า ของภาษีซื้อที่แสดงไว้เกินตาม ม.89(4) + เงินเพิ่ม 1.5%/เดือน (เบี้ยปรับ 2 เท่าใช้กับกรณีไม่ยื่นแบบ ม.89(2) หรือใช้ใบกำกับปลอม ม.89(7))
- ลูกหนี้กรรมการที่ไม่คิดดอกเบี้ย — สรรพากรประเมินดอกเบี้ยตามอัตราตลาด (~5–7%) เป็นรายได้บริษัท + ภาษี
- รายจ่ายไม่มีหลักฐาน หรือใบเสร็จไม่สมบูรณ์ — ถูกบวกกลับเป็นเงินได้พึงประเมิน
- รายได้เงินสดที่ไม่ได้ออกใบกำกับ — เทียบกับเงินสดในมือและการถอนเงินสด อาจถูกประเมินใหม่
ใส่จำนวนภาษีที่ขาดส่ง เพื่อดูเงินเพิ่มโดยประมาณ (1.5%/เดือน × 12 เดือน = 18% ต่อปี) — ม.27 กำหนดเพดานไว้ว่าเงินเพิ่มรวมต้องไม่เกินจำนวนภาษีที่ต้องเสีย จึงตันที่ 100% เมื่อครบราว 67 เดือน
ตัวอย่างกรณีและผลกระทบทางการเงิน
กรณีจริง — SME หนึ่งถูกประเมินย้อนหลัง 5 ปี รายได้ที่ไม่ได้แจ้งรวม 8 ล้าน ภาษีนิติบุคคลเพิ่ม 1.6 ล้าน + เบี้ยปรับ 1 เท่า (1.6 ล้าน) + เงินเพิ่ม 1.5%/เดือนรวมประมาณ 1.4 ล้าน + VAT ที่ขาด 560,000 + เบี้ยปรับ VAT รวมทั้งสิ้น เกือบ 6 ล้านบาท — มากกว่าภาษีหลักถึง 3 เท่า บริษัทต้องขายสินทรัพย์เพื่อชำระ และเกือบปิดกิจการ บทเรียนสำคัญ — การจ่ายภาษีถูกต้องตั้งแต่ต้นถูกกว่ามากเมื่อเทียบกับเบี้ยปรับ + เงินเพิ่ม + ความเสียหายเชิงชื่อเสียง การเข้าโครงการ เจรจาลดเบี้ยปรับก่อนถูกประเมินขั้นรุนแรงเป็นทางออกที่ควรพิจารณา
รู้ตัวว่าลืมยื่นภาษีไว้ ทางที่เสี่ยงน้อยที่สุดคือข้อใด?
เมื่อสงสัยว่ามีปัญหาทางภาษี ปรึกษาผู้สอบบัญชีหรือทนายภาษีโดยเร็วเป็นทางออกที่ปลอดภัยที่สุด
มีคำถามเพิ่มเติม? ปรึกษาทีม CKH Accounting ได้ฟรี
ข้อมูลนี้เป็นแนวทางทั่วไป (อัปเดต พ.ศ. 2569) อัตรา/เกณฑ์อาจเปลี่ยนแปลงตามประกาศกรมสรรพากรหรือกฎหมายที่เกี่ยวข้อง — โปรดปรึกษาผู้สอบบัญชีก่อนนำไปปฏิบัติจริง
มีคำถามเกี่ยวกับบัญชีหรือภาษี? ปรึกษาผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้ฟรี
ปรึกษาฟรี