กลับไปหน้าบทความทั้งหมด
ภาษีหัก ณ ที่จ่าย · 10 พ.ย. 2569

สั่งผลิตสินค้าตามแบบ ติดโลโก้ ขายสินค้าหรือจ้างทำของ หัก 3% ดูที่ผลิตขายปกติและวัตถุดิบ

บริษัทสั่งทำเสื้อยูนิฟอร์มติดโลโก้ สั่งพิมพ์กล่องบรรจุภัณฑ์ตามแบบของตัวเอง สั่งโรงกลึงทำชิ้นส่วนตามแบบวิศวกร หรือสั่งผลิตสินค้าแบรนด์ตัวเองจากโรงงาน OEM เมื่อถึงวันจ่ายเงิน ฝ่ายบัญชีมักถามว่าต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย 3% หรือไม่ ฝั่งผู้ผลิตก็บอกว่าตัวเองขายสินค้าไม่ใช่รับจ้าง ฝั่งผู้ซื้อก็กลัวว่าถ้าไม่หักแล้วสรรพากรมองเป็นจ้างทำของจะต้องรับผิดชอบภาษีที่ขาด บทความนี้สรุปเกณฑ์ที่กรมสรรพากรใช้แยก "การขายสินค้า" ออกจาก "การรับจ้างทำของ" ตามแนวหนังสือตอบข้อหารือหลายฉบับ พร้อมผลที่ตามมาเรื่องภาษีหัก ณ ที่จ่าย ภาษีมูลค่าเพิ่ม และอากรแสตมป์ เพื่อให้ทั้งผู้สั่งทำและผู้ผลิตตกลงกันได้ตั้งแต่ใบเสนอราคา

เกณฑ์ของกรมสรรพากร ผลิตขายเป็นปกติและใช้วัตถุดิบของตัวเองคือขายสินค้า

ประมวลรัษฎากรไม่ได้นิยามคำว่าจ้างทำของไว้เอง กรมสรรพากรจึงอาศัยมาตรา 587 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ซึ่งกำหนดว่าจ้างทำของคือสัญญาที่ผู้รับจ้างตกลงทำการงานสิ่งใดสิ่งหนึ่งจนสำเร็จให้ผู้ว่าจ้าง โดยผู้ว่าจ้างตกลงจ่ายสินจ้างเพื่อผลสำเร็จของงานนั้น แล้วนำมาเทียบกับข้อเท็จจริงของแต่ละราย แนววินิจฉัยที่กรมสรรพากรวางไว้สม่ำเสมอมีสองข้อหลัก

  • ผู้ผลิตผลิตหรือขายสินค้าชนิดนั้นเป็นปกติธุระอยู่แล้วหรือไม่ หนังสือตอบข้อหารือที่ กค 0702/5546 ลงวันที่ 22 กรกฎาคม 2553 กรณีห้างฯ ผลิตเสื้อโปโล เสื้อแจ็คเก็ต เสื้อเชิ้ต และกางเกงจำหน่ายเป็นปกติ ลูกค้าเลือกแบบและวัสดุจากที่ห้างฯ มีให้ หรือลูกค้าออกแบบเองแต่ใช้วัตถุดิบที่ห้างฯ จัดเตรียมไว้ และติดเครื่องหมายหรือโลโก้ของลูกค้า กรมสรรพากรวินิจฉัยว่าเมื่อห้างฯ ผลิตสินค้าเพื่อจำหน่ายเป็นปกติอยู่แล้ว การรับทำสินค้าทั้งสองลักษณะเข้าลักษณะเป็นการขายสินค้า ไม่อยู่ในบังคับต้องถูกหักภาษีเงินได้ ณ ที่จ่าย เช่นเดียวกับหนังสือที่ กค 0811/02309 ลงวันที่ 12 มีนาคม 2542 ที่ธนาคารสั่งทำของตามแบบและขนาดที่ธนาคารกำหนดจากผู้ที่ผลิตหรือขายสินค้านั้นเป็นปกติ ซึ่งถือเป็นการขายสินค้าตามมาตรา 77/1 (8) และธนาคารไม่มีหน้าที่หัก ณ ที่จ่าย
  • ใครเป็นผู้จัดหาวัตถุดิบ และแบบนั้นผลิตให้ใครได้บ้าง หนังสือที่ กค 0706/259 ลงวันที่ 14 มกราคม 2551 กรณีห้างฯ ค้าอะไหล่รถยนต์สั่งชิ้นงานจากโรงงานหล่อเหล็ก ถ้าโรงงานผลิตตามแบบที่ห้างฯ กำหนดโดยเฉพาะ และไม่มีสิทธินำแบบไปผลิตให้ลูกค้ารายอื่น กรมสรรพากรเห็นว่าโรงงานไม่ได้ผลิตสินค้านั้นขายเป็นปกติธุระ แต่รับจ้างผลิตตามที่ห้างฯ กำหนด จึงเป็นการรับจ้างทำของที่ห้างฯ ต้องหัก ณ ที่จ่าย 3% ตามคำสั่ง ท.ป.4/2528 ข้อ 8 (2) ส่วนชิ้นงานที่โรงงานผลิตตามแบบของตัวเองเพื่อจำหน่ายทั่วไปด้วยวัตถุดิบของตัวเองเป็นการขายสินค้า ไม่ต้องหัก
  • วัตถุดิบของลูกค้าชี้ขาดว่าเป็นจ้างทำของ หนังสือที่ กค 0706/3854 ลงวันที่ 21 เมษายน 2547 กรณีผู้ผลิตเครื่องประดับเงินที่ขายสินค้าทั่วไปอยู่แล้ว รับทำตามแบบ ขนาด และจำนวนที่ลูกค้ากำหนด ถ้าลูกค้าเป็นผู้จัดหาเนื้อเงินทั้งหมดมาให้ผลิต เข้าลักษณะเป็นการรับจ้างทำของตามมาตรา 587 ลูกค้าต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย 3% เฉพาะค่าจ้างหรือค่าบริการ แต่ถ้าบริษัทใช้เนื้อเงินของตัวเองผลิตแล้วลูกค้าชำระค่าสินค้า เข้าลักษณะเป็นการขายสินค้า ไม่ต้องถูกหัก

สรุปได้ว่าถ้าผู้ผลิตทำสินค้าประเภทนั้นขายอยู่เป็นปกติและใช้วัตถุดิบของตัวเอง แม้ลูกค้าจะกำหนดสี ขนาด แบบ หรือให้ติดโลโก้ ก็ยังเป็นการขายสินค้า แต่ถ้าเป็นงานที่ผู้ผลิตไม่ได้ทำขายทั่วไป ผลิตตามแบบเฉพาะที่ห้ามนำไปขายรายอื่น หรือลูกค้าเป็นฝ่ายจัดหาวัตถุดิบหลักมาให้ จะเป็นการรับจ้างทำของ ทั้งนี้หนังสือตอบข้อหารือผูกกับข้อเท็จจริงของผู้ถามแต่ละราย กรณีก้ำกึ่งควรให้ผู้สอบบัญชีดูสัญญาและลักษณะธุรกิจจริงก่อนตัดสินใจ

เปรียบเทียบ

ลักษณะ: ผู้ผลิตทำสินค้าประเภทนั้นขายเป็นปกติธุระ ใช้วัตถุดิบของตัวเอง ลูกค้าเลือกแบบ สี ขนาด หรือให้ติดโลโก้ได้ เช่น โรงงานเสื้อผ้าสำเร็จรูปรับผลิตยูนิฟอร์มติดโลโก้ (กค 0702/5546)

ภาษีหัก ณ ที่จ่าย: ผู้ซื้อไม่มีหน้าที่หัก เพราะไม่ใช่ค่าจ้างทำของตามคำสั่ง ท.ป.4/2528 ข้อ 8

ภาษีมูลค่าเพิ่ม: 7% เหมือนกัน แต่ความรับผิดเกิดเมื่อส่งมอบสินค้าตามมาตรา 78 (1) เว้นแต่โอนกรรมสิทธิ์ รับชำระ หรือออกใบกำกับภาษีก่อน

อากรแสตมป์: สัญญาซื้อขายสินค้าทั่วไปไม่มีรายการในบัญชีอัตราอากรแสตมป์ จึงไม่ต้องปิดอากร

เอกสาร: ใบสั่งซื้อ ใบส่งของ ใบกำกับภาษีที่ระบุรายการสินค้า จำนวน และราคาต่อหน่วย

ลักษณะ: ผู้ผลิตไม่ได้ทำสินค้านั้นขายทั่วไป ผลิตตามแบบเฉพาะที่ผู้สั่งกำหนดและห้ามนำแบบไปขายรายอื่น (กค 0706/259) หรือผู้สั่งเป็นผู้จัดหาวัตถุดิบหลักมาให้ (กค 0706/3854)

ภาษีหัก ณ ที่จ่าย: ผู้ว่าจ้างที่เป็นบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลหัก 3% ของค่าจ้างตามคำสั่ง ท.ป.4/2528 ข้อ 8 เมื่อยอดตามสัญญาตั้งแต่ 1,000 บาทขึ้นไปตามข้อ 12/7 และออกหนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่าย

ภาษีมูลค่าเพิ่ม: 7% เหมือนกัน แต่เป็นการให้บริการ ความรับผิดเกิดเมื่อได้รับชำระราคาหรือใช้บริการตามมาตรา 78/1 (1) เว้นแต่ออกใบกำกับภาษีก่อน

อากรแสตมป์: สัญญาจ้างทำของเป็นตราสารลักษณะ 4 ผู้รับจ้างเสียอากร 1 บาทต่อทุก 1,000 บาทของสินจ้าง โดยไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม (กค 0702/3879)

เอกสาร: สัญญาจ้างหรือใบสั่งจ้างที่ระบุผลสำเร็จของงาน แบบ และเงื่อนไขวัตถุดิบ ใบกำกับภาษีค่าจ้าง และหนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่าย

หักหรือไม่หัก ผลต่างที่ตามมาและใครรับผิดถ้าจัดประเภทผิด

การขายสินค้ากับการรับจ้างทำของเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม 7% เท่ากัน และรายได้ของผู้ผลิตก็ต้องนำมาเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลเหมือนกัน จุดที่ต่างกันจึงอยู่ที่ภาระระหว่างทางของทั้งสองฝ่าย

  • ผู้จ่ายที่ควรหักแต่ไม่หัก ต้องรับผิดร่วม คำสั่ง ท.ป.4/2528 ข้อ 8 ให้บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่จ่ายค่าจ้างทำของให้บุคคลธรรมดาตามข้อ 8 (1) หรือให้บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่ตั้งขึ้นตามกฎหมายไทยตามข้อ 8 (2) หักภาษี ณ ที่จ่าย 3% ถ้าเป็นจ้างทำของแล้วผู้จ่ายไม่หัก ผู้จ่ายต้องรับผิดร่วมกับผู้มีเงินได้ในภาษีที่ต้องหักตามมาตรา 54 และต้องยื่น ภ.ง.ด.3 หรือ ภ.ง.ด.53 พร้อมเงินเพิ่มย้อนหลัง ส่วนผู้รับจ้างที่ไม่ปิดอากรแสตมป์บนสัญญาจ้างทำของก็มีเงินเพิ่มอากรต่างหาก
  • หักทั้งที่เป็นการขายสินค้า ผู้ขายเสียเงินสดไปก่อน ถ้าผู้ซื้อหัก 3% ทั้งที่เป็นการซื้อขาย ผู้ขายยังนำภาษีที่ถูกหักไปเครดิตใน ภ.ง.ด.50 ได้เมื่อมีหนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่าย แต่กระแสเงินสดหายไป 3% ของทุกบิลตลอดปี ผู้ผลิตที่ขายสินค้าเป็นปกติจึงควรเตรียมเอกสารแสดงว่าตัวเองผลิตจำหน่ายทั่วไป เช่น แคตตาล็อก ราคาขายมาตรฐาน และรายชื่อลูกค้าหลายราย ไว้ชี้แจงลูกค้าที่จะหัก
  • ฐานหัก ณ ที่จ่ายของงานจ้างทำของ เมื่อเป็นจ้างทำของ ฐานคือสินจ้างทั้งจำนวนที่ผู้รับจ้างเรียกเก็บก่อนภาษีมูลค่าเพิ่ม กรณีลูกค้าจัดหาวัตถุดิบเองแล้วผู้ผลิตเรียกเก็บเฉพาะค่าแรง ก็หักจากค่าแรงหรือค่าบริการนั้นตามแนว กค 0706/3854 แต่ถ้าผู้รับจ้างเป็นผู้จัดหาวัสดุมารวมในค่าจ้าง ฐานหักคือค่าจ้างรวมค่าวัสดุตามที่เรียกเก็บ ไม่ใช่แยกส่วนค่าแรงออกมาหักเอง
  • สิ่งที่ไม่ได้เปลี่ยนการจัดประเภท การที่ลูกค้าออกแบบเอง ติดโลโก้ กำหนดสีหรือขนาด สั่งจำนวนมาก หรือวางมัดจำล่วงหน้า ไม่ทำให้การซื้อสินค้าจากผู้ที่ผลิตขายเป็นปกติกลายเป็นจ้างทำของ ตามแนว กค 0702/5546 และ กค 0811/02309 ในทางกลับกันการเรียกเอกสารว่า "ใบสั่งซื้อ" ก็ไม่ทำให้งานผลิตตามแบบเฉพาะด้วยวัตถุดิบของผู้สั่งกลายเป็นการขาย เพราะกรมสรรพากรดูที่ข้อเท็จจริงของการผลิต ไม่ใช่ชื่อเอกสาร
ลองเลือกดู

บริษัท ก สั่งผลิตขวดพลาสติกจากโรงงาน ข ซึ่งผลิตขวดบรรจุภัณฑ์หลายแบบขายให้ลูกค้าทั่วไป โดย ก เลือกทรงขวดจากแคตตาล็อกของ ข แต่ขอให้ปั๊มโลโก้ของ ก บนฝาขวด ข ใช้เม็ดพลาสติกของตัวเอง มูลค่าออร์เดอร์ 200,000 บาท ก ควรทำอย่างไรเมื่อจ่ายเงิน

ผิด — การติดโลโก้หรือเลือกแบบของลูกค้าไม่ทำให้การซื้อจากผู้ที่ผลิตสินค้านั้นขายเป็นปกติกลายเป็นจ้างทำของ ตามแนวหนังสือที่ กค 0702/5546 ที่ลูกค้าออกแบบเองและติดโลโก้บนเสื้อแต่ยังถือเป็นการขายสินค้า
ถูกต้อง — ข ผลิตขวดบรรจุภัณฑ์จำหน่ายเป็นปกติและจัดหาวัตถุดิบเอง การรับทำตามคำสั่งของ ก เข้าลักษณะเป็นการขายสินค้าตามมาตรา 77/1 (8) ก ไม่มีหน้าที่หัก ณ ที่จ่าย ควรเก็บแคตตาล็อกและใบเสนอราคาของ ข ไว้เป็นหลักฐานแสดงว่าเป็นสินค้าที่ ข ขายทั่วไป
ผิด — เมื่อรายการทั้งหมดเป็นการขายสินค้าและ ข ออกใบกำกับภาษีเป็นค่าสินค้ารายการเดียว ไม่มีเหตุให้แยกค่าปั๊มโลโก้ออกมาหัก การแยกจะเกิดเมื่อสัญญากำหนดให้ ข รับจ้างทำงานส่วนหนึ่งต่างหากโดยชัดเจน ซึ่งควรให้ผู้สอบบัญชีดูสัญญาก่อน

เขียนใบเสนอราคาและสัญญาให้ชัดตั้งแต่ต้น ลดปัญหาวันจ่ายเงิน

  • ระบุในใบเสนอราคาว่าเป็นการขายสินค้าหรือรับจ้างผลิต พร้อมเหตุผล เช่น "สินค้ามาตรฐานของบริษัทตามแคตตาล็อก ปรับสีและติดโลโก้ตามที่ลูกค้ากำหนด" หรือ "รับจ้างผลิตตามแบบเลขที่ ... ซึ่งเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ว่าจ้าง" เพื่อให้ฝ่ายบัญชีของลูกค้าใช้ตัดสินใจได้โดยไม่ต้องเดา
  • ถ้าลูกค้าจัดหาวัตถุดิบ ให้ทำบันทึกรับวัตถุดิบและแยกบิลค่าแรง ผู้ผลิตบันทึกวัตถุดิบของลูกค้าเป็นของฝากผลิต ไม่ใช่สินค้าคงเหลือของตัวเอง ออกใบกำกับภาษีเฉพาะค่าจ้าง และยอมรับการถูกหัก 3% จากค่าจ้างนั้น ส่วนลูกค้าบันทึกวัตถุดิบที่ส่งไปเป็นสินค้าคงเหลือของตัวเองจนกว่าจะได้รับงานคืน
  • งานจ้างทำของ ให้ปิดอากรแสตมป์ก่อนลงนามหรือภายในกำหนด ผู้รับจ้างเสียอากร 1 บาทต่อทุก 1,000 บาทของสินจ้างไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม ถ้าสัญญาเป็นใบสั่งจ้างที่ลูกค้าลงนามตอบรับก็เข้าข่ายตราสารได้ ควรตรวจกับผู้สอบบัญชีว่าเอกสารชุดไหนของบริษัทเป็นตราสารที่ต้องปิดอากร
  • ฝั่งผู้ซื้อ ตั้งผังผู้ขายในระบบบัญชีให้ถูกตั้งแต่แรก กำหนดในทะเบียนผู้ขายว่ารายไหนเป็นผู้ขายสินค้า รายไหนเป็นผู้รับจ้าง พร้อมแนบหลักฐานที่ใช้ตัดสินใจ เช่น แคตตาล็อกหรือสัญญาจ้าง เมื่อเจ้าหน้าที่สรรพากรถามว่าทำไมผู้ขายรายนี้ไม่ถูกหัก จะมีคำตอบและเอกสารพร้อม
เช็กลิสต์ก่อนจ่ายเงินค่าสินค้าสั่งผลิต
ตอบให้ครบก่อนตัดสินใจหักหรือไม่หัก 3%0/7
  • ผู้ผลิตทำสินค้าประเภทนี้ขายให้ลูกค้าทั่วไปเป็นปกติธุระหรือไม่ มีแคตตาล็อก ราคามาตรฐาน หรือหน้าร้านยืนยันได้
  • วัตถุดิบหลักเป็นของผู้ผลิตหรือเราเป็นผู้จัดหาส่งไปให้ ถ้าเราจัดหา ให้ถือเป็นจ้างทำของและหัก 3% จากค่าจ้าง
  • แบบที่ใช้ผลิตเป็นแบบมาตรฐานของผู้ผลิตที่ปรับเล็กน้อย หรือเป็นแบบเฉพาะของเราที่ห้ามนำไปผลิตให้รายอื่น
  • ใบเสนอราคาหรือสัญญาระบุชัดว่าเป็นการขายสินค้าหรือรับจ้างผลิต และฝ่ายบัญชีทั้งสองฝั่งเข้าใจตรงกันก่อนเริ่มงาน
  • ถ้าเป็นจ้างทำของ ยอดตามสัญญาตั้งแต่ 1,000 บาทขึ้นไป หัก 3% จากค่าจ้างก่อนภาษีมูลค่าเพิ่ม ออกหนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่าย และนำส่ง ภ.ง.ด.3 หรือ ภ.ง.ด.53 ตามกำหนด
  • ถ้าเป็นจ้างทำของ ผู้รับจ้างปิดอากรแสตมป์บนสัญญา 1 บาทต่อ 1,000 บาทของสินจ้างไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม
  • ทะเบียนผู้ขายในระบบบัญชีระบุประเภทของผู้ขายรายนี้พร้อมหลักฐานที่ใช้ตัดสินใจ เพื่อใช้ชี้แจงเมื่อถูกตรวจสอบ

สั่งผลิตสินค้าแบรนด์ตัวเอง สั่งทำบรรจุภัณฑ์ หรือรับจ้างผลิตให้ลูกค้า แล้วไม่แน่ใจว่าควรหักหรือถูกหัก ณ ที่จ่าย 3% หรือไม่ ปรึกษา CKH Accounting ได้เลย เราช่วยตรวจสัญญาและใบเสนอราคา จัดประเภทผู้ขายในระบบบัญชี และวางเอกสารประกอบให้ชี้แจงกับกรมสรรพากรได้ทุกรายการ

บทความนี้เป็นแนวทางทั่วไปสำหรับบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่สั่งผลิตสินค้าหรือรับจ้างผลิต (อัปเดต พ.ศ. 2569) อ้างอิงประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 587 ประมวลรัษฎากร มาตรา 54 มาตรา 77/1 (8) มาตรา 78 (1) และมาตรา 78/1 (1) คำสั่งกรมสรรพากรที่ ท.ป.4/2528 ข้อ 8 และข้อ 12/7 บัญชีอัตราอากรแสตมป์ ลักษณะแห่งตราสาร 4 และหนังสือตอบข้อหารือกรมสรรพากรที่ กค 0811/02309 ลงวันที่ 12 มีนาคม 2542 กค 0706/3854 ลงวันที่ 21 เมษายน 2547 กค 0706/259 ลงวันที่ 14 มกราคม 2551 กค 0702/5546 ลงวันที่ 22 กรกฎาคม 2553 และ กค 0702/3879 ลงวันที่ 30 พฤษภาคม 2554 หนังสือตอบข้อหารือผูกกับข้อเท็จจริงของผู้ถามแต่ละราย ลักษณะธุรกิจและเงื่อนไขในสัญญาที่ต่างกันอาจทำให้ผลต่างกัน โปรดปรึกษาผู้สอบบัญชีรับอนุญาตหรือผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีก่อนนำไปใช้จริง

มีคำถามเกี่ยวกับบัญชีหรือภาษี? ปรึกษาผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้ฟรี

ปรึกษาฟรี