กลับไปหน้าบทความทั้งหมด
ภาษี · 18 พ.ย. 2569

ร้านค้าบุคคลธรรมดาขาดทุนก็ยังต้องเสียภาษี 0.5% ของรายรับ ม.48 (2) ไม่เกิน 5,000 บาทยกเว้น

เจ้าของร้านที่ทำธุรกิจในนามบุคคลธรรมดาหลายคนเข้าใจว่า ถ้าปีไหนกำไรน้อยหรือขาดทุนก็ไม่ต้องเสียภาษีเงินได้ ความเข้าใจนี้ถูกสำหรับบริษัท แต่ไม่ถูกเสมอไปสำหรับบุคคลธรรมดา เพราะประมวลรัษฎากร มาตรา 48 (2) กำหนดวิธีคำนวณภาษีอีกวิธีหนึ่งไว้คู่กัน คือร้อยละ 0.5 ของยอดเงินได้พึงประเมินก่อนหักค่าใช้จ่ายใด ๆ แล้วให้เสียภาษีตามวิธีที่ได้จำนวนมากกว่า ร้านที่ยอดขายสูงแต่กำไรบางจึงอาจต้องเสียภาษีแม้ผลประกอบการขาดทุน

ภาษีบุคคลธรรมดาคำนวณ 2 วิธี แล้วเสียตามวิธีที่สูงกว่า

แบบ ภ.ง.ด.90 ให้ผู้มีเงินได้คำนวณภาษีทั้งสองวิธีแล้วเปรียบเทียบกัน

  • วิธีที่ 1 คิดจากเงินได้สุทธิ ตามมาตรา 48 (1) นำเงินได้พึงประเมินทั้งปีหักค่าใช้จ่าย (แบบเหมาหรือตามจริงตามที่กฎหมายให้เลือก) และหักค่าลดหย่อน เหลือเป็นเงินได้สุทธิ แล้วคำนวณตามอัตราก้าวหน้า โดยเงินได้สุทธิ 150,000 บาทแรกได้รับยกเว้น
  • วิธีที่ 2 คิดจากเงินได้พึงประเมิน ตามมาตรา 48 (2) ผู้ที่มีเงินได้พึงประเมินตั้งแต่ 120,000 บาทขึ้นไป โดยไม่นับเงินได้ตามมาตรา 40 (1) เช่น เงินเดือน ค่าจ้าง ภาษีที่คำนวณได้ตามวิธีที่ 1 ต้องไม่น้อยกว่าร้อยละ 0.5 ของยอดเงินได้พึงประเมินนั้น วิธีนี้ไม่หักค่าใช้จ่ายและไม่หักค่าลดหย่อนเลย
  • ข้อยกเว้นเมื่อภาษีวิธีที่ 2 ไม่เกิน 5,000 บาท พระราชกฤษฎีกา (ฉบับที่ 480) พ.ศ. 2552 ยกเว้นภาษีที่ต้องเสียตามมาตรา 48 (2) เฉพาะกรณีที่มีจำนวนไม่เกิน 5,000 บาทในปีภาษีนั้น เมื่อคิดย้อนจากอัตราร้อยละ 0.5 จึงเท่ากับว่าเงินได้ที่ไม่ใช่เงินเดือนรวมไม่เกิน 1,000,000 บาทต่อปี วิธีที่ 2 จะไม่มีผล แต่ยังต้องเสียภาษีตามวิธีที่ 1 ถ้าคำนวณแล้วมีภาษี
  • เงินได้ที่ไม่ต้องนำมารวม เงินได้ที่กฎหมายยกเว้นภาษี และเงินได้ที่กฎหมายให้สิทธิเลือกเสียภาษีโดยไม่นำไปรวมคำนวณตามมาตรา 48 (3) หรือ (4) เช่น ดอกเบี้ยหรือเงินปันผลที่ยอมให้หักภาษี ณ ที่จ่ายไว้แล้วและเลือกไม่นำมารวม ไม่อยู่ในฐานร้อยละ 0.5 นี้

ตัวอย่างประกอบคำชี้แจงของกรมสรรพากรใช้หลักเดียวกัน คือผู้ที่ภาษีตามวิธีที่ 2 เท่ากับ 4,000 บาทและภาษีตามวิธีที่ 1 เป็นศูนย์ ไม่ต้องเสียภาษี ผู้ที่ภาษีตามวิธีที่ 2 เท่ากับ 5,000 บาทและวิธีที่ 1 เท่ากับ 2,000 บาท เสีย 2,000 บาท ส่วนผู้ที่ภาษีตามวิธีที่ 2 เท่ากับ 5,500 บาทและวิธีที่ 1 เท่ากับ 4,000 บาท ต้องเสีย 5,500 บาท

ใครโดนวิธีร้อยละ 0.5 บ่อยที่สุด

วิธีที่ 2 จะสูงกว่าวิธีที่ 1 เมื่อยอดรายรับสูงแต่เงินได้สุทธิต่ำ ซึ่งพบได้ในกิจการลักษณะต่อไปนี้

  • ร้านค้าที่หักค่าใช้จ่ายตามจริงและกำไรขั้นต้นบาง เช่น ค้าส่ง ขายวัสดุก่อสร้าง ตัวแทนจำหน่ายสินค้า ที่ยอดขายหลายล้านบาทแต่กำไรสุทธิไม่กี่เปอร์เซ็นต์ หรือขาดทุนในปีที่ต้นทุนขึ้น
  • ผู้ที่มีค่าลดหย่อนมาก ค่าลดหย่อนช่วยลดภาษีได้เฉพาะวิธีที่ 1 เมื่อลดจนต่ำกว่าร้อยละ 0.5 ของรายรับแล้ว การซื้อประกันหรือกองทุนเพิ่มจะไม่ช่วยลดภาษีที่ต้องจ่ายอีก
  • ผู้มีเงินเดือนที่มีรายได้เสริม เงินเดือนไม่นับในฐานของวิธีที่ 2 จึงดูเฉพาะรายได้เสริม เช่น ค่าเช่า ค่าวิชาชีพอิสระ หรือยอดขายของออนไลน์ ว่ารวมกันถึงเกณฑ์หรือไม่

ตัวอย่าง: ร้านขายวัสดุก่อสร้างในนามบุคคลธรรมดา มียอดขายทั้งปี 6,000,000 บาท เลือกหักค่าใช้จ่ายตามจริง 5,700,000 บาท เหลือกำไร 300,000 บาท หักค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท เงินได้สุทธิ 240,000 บาท ภาษีตามวิธีที่ 1 คือ (240,000 − 150,000) × 5% = 4,500 บาท ส่วนวิธีที่ 2 คือ 6,000,000 × 0.5% = 30,000 บาท ซึ่งเกิน 5,000 บาทจึงไม่ได้รับยกเว้น ร้านนี้ต้องเสียภาษี 30,000 บาท และถ้าปีนั้นขาดทุน ภาษีก็ยังเป็น 30,000 บาทเท่าเดิม ในทางกลับกัน ร้านที่ยอดขาย 3,000,000 บาท หักค่าใช้จ่ายแล้วเหลือ 1,200,000 บาท หักค่าลดหย่อน 60,000 บาท มีเงินได้สุทธิ 1,140,000 บาท ภาษีตามวิธีที่ 1 เท่ากับ 150,000 บาท สูงกว่าวิธีที่ 2 ซึ่งเท่ากับ 15,000 บาท จึงเสียตามวิธีที่ 1

เทียบภาษีวิธีที่ 1 กับวิธีร้อยละ 0.5

ใส่เงินได้พึงประเมินทั้งปีที่ไม่ใช่เงินเดือน ค่าใช้จ่ายที่หักได้ และค่าลดหย่อนรวม เพื่อดูว่าต้องเสียภาษีตามวิธีไหน (กรณีไม่มีเงินเดือนมารวมคำนวณ)

  • เงินได้สุทธิ—
  • วิธีที่ 1 ภาษีจากเงินได้สุทธิ อัตราก้าวหน้า—
  • วิธีที่ 2 ร้อยละ 0.5 ของเงินได้พึงประเมิน (ไม่เกิน 5,000 บาทได้รับยกเว้น)—
  • ภาษีที่ต้องเสียทั้งปี ก่อนหักภาษีที่ถูกหัก ณ ที่จ่ายไว้—

ตัวเลขนี้เป็นค่าประมาณ ใช้อัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาแบบก้าวหน้าที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน (ยกเว้น 150,000 บาทแรก แล้ว 5% ถึง 35%) ไม่รวมเงินเดือนและเงินได้ที่เลือกไม่นำมารวมคำนวณ ค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนที่ใช้ได้จริงขึ้นกับประเภทเงินได้และเอกสารหลักฐานของแต่ละราย

วางแผนอย่างไรเมื่อรู้ว่าเข้าข่ายวิธีที่ 2

  • ประมาณการภาษีจากยอดขาย ไม่ใช่จากกำไร ถ้ากำไรสุทธิของร้านต่ำกว่าระดับที่ทำให้วิธีที่ 1 สูงกว่า ให้กันเงินภาษีไว้ร้อยละ 0.5 ของยอดรายรับตั้งแต่ต้นปี จะได้ไม่ขาดเงินสดตอนยื่นแบบ
  • ภาษีที่ถูกหัก ณ ที่จ่ายยังนำมาเครดิตได้ ภาษีที่ลูกค้าหักไว้ระหว่างปีนำมาหักออกจากภาษีที่คำนวณได้ ไม่ว่าจะเสียตามวิธีใด จึงต้องเก็บหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) ให้ครบ
  • อย่าทุ่มค่าลดหย่อนเพื่อลดภาษีอย่างเดียว เมื่อภาษีไปชนพื้นร้อยละ 0.5 แล้ว ค่าลดหย่อนเพิ่มไม่ลดภาษีลงอีก ควรตัดสินใจซื้อประกันหรือกองทุนจากความจำเป็นจริง
  • เทียบกับการจดเป็นนิติบุคคล บริษัทและห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลเสียภาษีจากกำไรสุทธิ ปีที่ขาดทุนไม่มีภาษีเงินได้ และยกผลขาดทุนไปใช้ได้ กิจการที่ยอดขายสูงแต่กำไรบางจึงควรคำนวณเทียบทั้งสองรูปแบบ โดยรวมต้นทุนการทำบัญชี สอบบัญชี และภาษีตอนนำเงินออกจากบริษัทด้วย
  • ขาดทุนก็ยังต้องยื่นแบบ หน้าที่ยื่น ภ.ง.ด.90 ดูจากจำนวนเงินได้พึงประเมิน ไม่ได้ดูจากกำไร การไม่ยื่นเพราะคิดว่าขาดทุนจึงเสี่ยงทั้งภาษีตามวิธีที่ 2 และเบี้ยปรับเงินเพิ่ม

หากไม่แน่ใจว่าร้านของคุณต้องเสียภาษีตามวิธีไหน ควรหักค่าใช้จ่ายแบบเหมาหรือตามจริง หรือถึงเวลาเปลี่ยนเป็นนิติบุคคลแล้วหรือยัง CKH Accounting ช่วยคำนวณเทียบและวางแผนภาษีทั้งปีให้ได้ ติดต่อปรึกษาเราได้ที่นี่

บทความนี้เป็นแนวทางทั่วไปเพื่อความเข้าใจภาพรวมการคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา (อัปเดต พ.ศ. 2569) อ้างอิงประมวลรัษฎากร มาตรา 48 (1) และ (2) ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลรัษฎากร (ฉบับที่ 44) พ.ศ. 2560 และพระราชกฤษฎีกาออกตามความในประมวลรัษฎากร ว่าด้วยการยกเว้นรัษฎากร (ฉบับที่ 480) พ.ศ. 2552 ตามที่เผยแพร่บนเว็บไซต์กรมสรรพากร (rd.go.th) ตัวเลขในตัวอย่างและเครื่องคำนวณเป็นค่าประมาณ ภาษีจริงขึ้นกับประเภทเงินได้ วิธีหักค่าใช้จ่าย และค่าลดหย่อนของแต่ละราย ควรปรึกษาผู้สอบบัญชีหรือผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีก่อนนำไปใช้จริง

มีคำถามเกี่ยวกับบัญชีหรือภาษี? ปรึกษาผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้ฟรี

ปรึกษาฟรี