ถูกหักภาษีในต่างประเทศ ขอเครดิตภาษี พ.ร.ฎ.300 ไม่เกินภาษีไทย ส่วนเกินลงรายจ่ายได้
บริษัทซอฟต์แวร์ บริษัทออกแบบ หรือที่ปรึกษาไทยที่รับงานจากลูกค้าต่างประเทศ มักเจอเหตุการณ์เดียวกันคือ ออกใบแจ้งหนี้ไปเต็มจำนวน แต่เงินที่โอนเข้ามาขาดหายไปส่วนหนึ่ง เพราะลูกค้าหักภาษี ณ ที่จ่ายตามกฎหมายของประเทศเขาไว้ก่อนโอน เงินก้อนที่หายไปนี้ไม่ใช่ค่าธรรมเนียมธนาคาร แต่เป็นภาษีเงินได้ที่บริษัทไทยเสียให้รัฐบาลต่างประเทศ และพอถึงสิ้นปี บริษัทต้องนำรายได้ก้อนเดียวกันมาเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลในไทยอีกรอบ กฎหมายไทยมีทางบรรเทาภาษีซ้ำซ้อนนี้ไว้ 3 ทาง ได้แก่ การขอเครดิตตามอนุสัญญาภาษีซ้อน การขอยกเว้นภาษีตามพระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 300) พ.ศ. 2539 และการนำภาษีนั้นมาลงเป็นรายจ่าย แต่ละทางมีเงื่อนไข เพดาน และหลักฐานต่างกัน บทความนี้สรุปให้ SME เลือกใช้ได้ถูกจังหวะ
รับเงินมาไม่ครบ แต่ต้องลงรายได้เต็ม แล้วค่อยเลือกวิธีบรรเทาภาษีซ้ำซ้อน
จุดแรกที่ฝ่ายบัญชีมักพลาดคือลงรายได้ตามยอดเงินที่เข้าบัญชี แนวตอบข้อหารือกรมสรรพากรที่ กค 0706/10858 วางหลักว่าบริษัทต้องนำเงินได้ทั้งจำนวนมารวมคำนวณกำไรสุทธิโดยไม่หักภาษีที่ถูกหักไว้ในต่างประเทศ ส่วนภาษีที่ถูกหักไปนั้นบริษัทเลือกวิธีบรรเทาได้วิธีใดวิธีหนึ่งต่อไปนี้ โดยพิจารณาแยกเป็นรายประเทศ และในรอบระยะเวลาบัญชีเดียวกันต้องใช้วิธีเดียวกันสำหรับประเทศนั้น
- ขอเครดิตตามอนุสัญญาภาษีซ้อน ใช้กับประเทศที่มีอนุสัญญาเพื่อการเว้นการเก็บภาษีซ้อนกับไทย อนุสัญญาแต่ละฉบับมีข้อว่าด้วยการขจัดภาษีซ้อน ซึ่งโดยทั่วไปให้นำภาษีที่เสียในประเทศคู่สัญญามาเครดิตกับภาษีไทยได้ไม่เกินภาษีไทยที่คำนวณจากเงินได้นั้น รายชื่อประเทศคู่สัญญาตรวจได้ที่เว็บไซต์กรมสรรพากร
- ขอยกเว้นภาษีตามพระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 300) ใช้กับประเทศที่ไม่มีอนุสัญญากับไทย มาตรา 3 ให้ยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลแก่บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่ตั้งขึ้นตามกฎหมายไทยเป็นจำนวนเท่ากับภาษีที่ได้เสียไปในต่างประเทศ แต่ไม่เกินภาษีที่ต้องเสียในไทยสำหรับเงินได้ส่วนนั้น และต้องปฏิบัติตามประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีเงินได้ (ฉบับที่ 65)
- นำภาษีที่เสียในต่างประเทศมาลงเป็นรายจ่าย แม้มาตรา 65 ตรี (6) ห้ามนำภาษีเงินได้ของบริษัทมาหักเป็นรายจ่าย แต่กรมสรรพากรวินิจฉัยทั้งในหนังสือที่ กค 0706/10858 และที่ กค 0702/8746 ว่าภาษีเงินได้ที่เสียในต่างประเทศ ส่วนที่ไม่ได้นำมาขอเครดิตหรือขอยกเว้น นำมาหักเป็นรายจ่ายในการคำนวณกำไรสุทธิได้ ไม่ต้องห้ามตามมาตรา 65 ตรี (6)
- ต้องเป็นภาษีเงินได้เท่านั้น ประกาศอธิบดีฯ (ฉบับที่ 65) ข้อ 2 กำหนดว่าภาษีต่างประเทศที่นำมาใช้สิทธิได้คือภาษีที่คำนวณจากกำไรสุทธิหรือจากรายได้ก่อนหักรายจ่ายซึ่งได้ชำระไปแล้ว รวมถึงภาษีที่ถูกหักจากเงินได้ที่รับจากนิติบุคคลต่างประเทศ ภาษีประเภทอื่นที่ลูกค้าต่างประเทศหักไว้ เช่น ภาษีมูลค่าเพิ่มหรือภาษีทางอ้อมของประเทศนั้น ไม่เข้าข่าย ต้องแยกออกมาพิจารณาต่างหาก
เพดานเครดิต ไม่เกินภาษีไทยที่คำนวณจากเงินได้ก้อนนั้น ส่วนเกินลงรายจ่ายได้
คำว่า ไม่เกินภาษีที่ต้องเสียในไทยสำหรับเงินได้ส่วนนั้น ไม่ได้หมายถึงภาษีทั้งปีของบริษัท ประกาศอธิบดีฯ (ฉบับที่ 65) ข้อ 3 ถึงข้อ 5 ให้คำนวณแยกเป็นรายประเทศ โดยนำรายได้จากประเทศนั้นหักรายจ่ายที่เกี่ยวข้องตามมาตรา 65 ทวิ และมาตรา 65 ตรี แล้วคูณด้วยอัตราภาษีเงินได้นิติบุคคล ผลลัพธ์คือเพดานสูงสุดที่ยกเว้นได้
- ภาษีต่างประเทศน้อยกว่าเพดาน ยกเว้นได้เท่ากับภาษีที่เสียไปทั้งจำนวน
- ภาษีต่างประเทศมากกว่าเพดาน ยกเว้นได้เท่ากับเพดาน ส่วนต่างที่เหลือนำมาหักเป็นรายจ่ายของรอบระยะเวลาบัญชีเดียวกับที่รับรู้รายได้นั้นได้ ตามแนวหนังสือที่ กค 0702/8746 ซึ่งระบุชัดว่าต้องเป็นรายจ่ายของปีที่รับรู้รายได้ ไม่ใช่ปีที่จ่ายภาษี
- ห้ามใช้ซ้ำสองทาง มาตรา 3 (2) ของพระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 300) กำหนดว่าภาษีต่างประเทศจำนวนที่นำมาขอยกเว้นแล้ว ต้องไม่นำไปถือเป็นรายจ่ายอีก จะใช้ได้เฉพาะส่วนเกินเพดานเท่านั้น
- แปลงค่าเงินตามวันที่ชำระภาษี ข้อ 7 ของประกาศฉบับเดียวกันให้แปลงภาษีที่เสียเป็นเงินตราต่างประเทศเป็นเงินบาทตามราคาตลาดในวันที่ได้ชำระภาษีนั้น ไม่ใช่วันที่ออกใบแจ้งหนี้หรือวันที่เงินเข้าบัญชี
ใส่กำไรสุทธิจากเงินได้ที่มาจากประเทศหนึ่งประเทศใด (รายได้จากประเทศนั้นหักรายจ่ายที่เกี่ยวข้องแล้ว) เช่น 500000 เพื่อดูเพดานเครดิตหรือภาษีที่ยกเว้นได้สูงสุดเมื่อใช้อัตราภาษีเงินได้นิติบุคคล 20% ถ้าภาษีที่ถูกหักในต่างประเทศสูงกว่าตัวเลขนี้ ส่วนเกินนำไปลงรายจ่าย (บริษัทที่เข้าเกณฑ์ SME ใช้อัตราขั้นบันไดต่างออกไป เพดานจึงต่ำกว่านี้)
หลักฐานต้องเป็นเอกสารที่สรรพากรต่างประเทศรับรอง และจังหวะยื่นแบบต้องถูกปี
ปัญหาใหญ่ของ SME ไม่ใช่การคำนวณ แต่คือการหาเอกสารให้ครบ ลูกค้าต่างประเทศหลายรายส่งมาแค่ใบแจ้งยอดโอนหรือหนังสือหักภาษีที่ลูกค้าพิมพ์เอง ซึ่งอาจไม่เพียงพอ
- หลักฐานตามข้อ 11 ของประกาศอธิบดีฯ (ฉบับที่ 65) ต้องเป็นเอกสารที่หน่วยงานจัดเก็บภาษีของประเทศนั้นรับรอง ระบุอย่างน้อยชื่อผู้มีเงินได้ รายการเงินได้ และจำนวนภาษีที่เสียไปแล้ว ถ้าเป็นภาษาอื่นต้องมีคำแปลเป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ และตัวเลขเป็นเลขไทยหรือเลขอารบิก ควรตกลงกับลูกค้าตั้งแต่ทำสัญญาว่าต้องส่งหนังสือรับรองการหักภาษีที่ออกหรือรับรองโดยหน่วยงานภาษีของประเทศเขาให้ทุกครั้ง
- ภาษีต่างประเทศจ่ายคนละปีกับรายได้ ข้อ 9 กำหนดว่าถ้าได้ชำระภาษีในต่างประเทศหลังจากยื่นแบบตามมาตรา 68 ไปแล้ว ให้ยื่นแบบใหม่เพื่อปรับปรุง หนังสือที่ กค 0702/8746 ยืนยันว่าบริษัทที่รับรู้รายได้ค่าสิทธิในปีหนึ่งแต่เสียภาษีต่างประเทศในปีถัดไป ต้องยื่น ภ.ง.ด.50 ของปีที่รับรู้รายได้เพิ่มเติม ไม่ใช่นำไปใช้ในปีที่จ่ายภาษี
- ใช้สิทธิในแบบ ภ.ง.ด.50 จำนวนภาษีต่างประเทศที่ขอเครดิตหรือขอยกเว้นต้องแสดงในแบบ ภ.ง.ด.50 ตามคู่มือการกรอกแบบของปีนั้น และเก็บกระดาษทำการที่แสดงการคำนวณแยกรายประเทศ พร้อมหลักฐานตามข้อ 11 ไว้ให้เจ้าพนักงานประเมินตรวจสอบได้
- ปีขาดทุนเลือกลงรายจ่ายอาจคุ้มกว่า การยกเว้นตามพระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 300) คือการยกเว้นภาษีที่ต้องเสีย ถ้าปีนั้นบริษัทขาดทุนและไม่มีภาษีให้ยกเว้น สิทธินี้ไม่มีผล ส่วนการลงรายจ่ายทำให้ผลขาดทุนทางภาษีเพิ่มขึ้นและยกไปใช้ในปีถัดไปได้ตามเงื่อนไขของมาตรา 65 ตรี (12) จึงควรคำนวณเปรียบเทียบก่อนปิดงบทุกปี
บริษัทพัฒนาซอฟต์แวร์ไทยรับงานจากลูกค้าในประเทศที่ไม่มีอนุสัญญาภาษีซ้อนกับไทย ลูกค้าหักภาษีเงินได้ไว้ก่อนโอนและส่งหนังสือรับรองที่หน่วยงานภาษีของประเทศนั้นรับรองมาให้ ปีนี้บริษัทมีผลขาดทุนทางภาษีจากการลงทุนพัฒนาระบบใหม่ ฝ่ายบัญชีควรจัดการภาษีที่ถูกหักอย่างไร
- รายได้จากลูกค้าต่างประเทศทุกรายลงบัญชีเต็มจำนวนตามใบแจ้งหนี้ และบันทึกภาษีที่ถูกหักไว้เป็นรายการแยกต่างหาก ไม่ใช่ลงรายได้ตามยอดเงินเข้าบัญชี
- แยกรายการภาษีที่ถูกหักเป็นรายประเทศ และตรวจว่าประเทศนั้นมีอนุสัญญาภาษีซ้อนกับไทยหรือไม่ เพื่อเลือกว่าจะขอเครดิตตามอนุสัญญาหรือขอยกเว้นตามพระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 300)
- ตรวจว่าภาษีที่ถูกหักเป็นภาษีเงินได้ ไม่ใช่ภาษีมูลค่าเพิ่มหรือภาษีทางอ้อมของประเทศนั้น ซึ่งนำมาใช้สิทธิไม่ได้
- มีหนังสือรับรองการเสียภาษีที่หน่วยงานจัดเก็บภาษีของประเทศนั้นรับรอง ระบุชื่อบริษัท รายการเงินได้ และจำนวนภาษี พร้อมคำแปลภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ
- คำนวณเพดานแยกรายประเทศ จากรายได้ของประเทศนั้นหักรายจ่ายที่เกี่ยวข้องคูณอัตราภาษี และแปลงภาษีต่างประเทศเป็นเงินบาทตามราคาตลาด ณ วันที่ชำระภาษี
- ส่วนที่เกินเพดานนำไปหักเป็นรายจ่ายของปีที่รับรู้รายได้ และไม่นำจำนวนที่ขอยกเว้นแล้วมาลงรายจ่ายซ้ำ
- ถ้าภาษีต่างประเทศชำระหลังยื่น ภ.ง.ด.50 ไปแล้ว ยื่นแบบของปีที่รับรู้รายได้เพิ่มเติม และเก็บกระดาษทำการกับหลักฐานไว้ครบชุด
รายได้จากลูกค้าต่างประเทศเป็นโอกาสของ SME ไทย แต่ถ้าลงรายได้ตามเงินที่เข้าบัญชี หรือปล่อยให้ภาษีที่ถูกหักไปหายไปเฉย ๆ โดยไม่ขอเครดิต ไม่ขอยกเว้น และไม่ลงรายจ่าย บริษัทจะเสียภาษีซ้ำสองประเทศเต็ม ๆ หากต้องการให้ CKH Accounting ช่วยตรวจสัญญากับลูกค้าต่างประเทศ กำหนดเอกสารที่ต้องขอจากลูกค้า และคำนวณเปรียบเทียบว่าปีนี้ควรขอเครดิตหรือลงรายจ่าย ติดต่อปรึกษาเราได้ที่นี่
บทความนี้เป็นแนวทางทั่วไปเพื่อความเข้าใจภาพรวมการบรรเทาภาษีซ้ำซ้อนสำหรับบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลไทยที่ถูกหักภาษีเงินได้ในต่างประเทศ (อัปเดต พ.ศ. 2569) อ้างอิงประมวลรัษฎากร มาตรา 65 มาตรา 65 ตรี (6) และ (12) พระราชกฤษฎีกาออกตามความในประมวลรัษฎากร ว่าด้วยการยกเว้นรัษฎากร (ฉบับที่ 300) พ.ศ. 2539 มาตรา 3 ประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีเงินได้ (ฉบับที่ 65) ข้อ 2 ข้อ 3 ถึงข้อ 5 ข้อ 7 ข้อ 9 ข้อ 10 และข้อ 11 และหนังสือตอบข้อหารือกรมสรรพากรที่ กค 0706/10858 ลงวันที่ 28 ธันวาคม 2548 และที่ กค 0702/8746 ลงวันที่ 7 ตุลาคม 2556 ข้อกำหนดของอนุสัญญาภาษีซ้อนแต่ละฉบับและกฎหมายภาษีของแต่ละประเทศต่างกัน ควรปรึกษาผู้สอบบัญชีหรือที่ปรึกษาภาษีก่อนนำไปใช้จริง
มีคำถามเกี่ยวกับบัญชีหรือภาษี? ปรึกษาผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้ฟรี
ปรึกษาฟรี