ตัดสินใจผลิตเองหรือจ้างผลิต (Make or Buy) เทียบต้นทุนที่เลี่ยงได้จริงก่อนตัดสิน

เจ้าของ SME ที่มีไลน์ผลิตหรือทำชิ้นงานบางส่วนเองในโรงงาน มักมาถึงจุดที่ต้องตัดสินใจว่าจะผลิตเองต่อไป หรือจ้างโรงงานภายนอกผลิตให้ (Outsource) หลายคนตัดสินด้วยการเทียบ "ต้นทุนต่อหน่วยเต็ม" ที่ผลิตเองกับราคาที่โรงงานภายนอกเสนอ แล้วสรุปว่าอะไรถูกกว่า แต่วิธีนี้มักพาไปผิดทาง เพราะต้นทุนต่อหน่วยเต็มมีต้นทุนคงที่บางส่วนปันส่วนอยู่ ซึ่งอาจยังต้องจ่ายต่อแม้เลิกผลิตเอง หลักบัญชีบริหารให้ดูเฉพาะต้นทุนที่เปลี่ยนไปจริงจากการตัดสินใจ บทความนี้อธิบายวิธีเทียบให้ถูก พร้อมเครื่องมือคำนวณส่วนต่างต้นทุนเป็นบาท และรายการเชิงคุณภาพที่ต้องเช็กก่อนตัดสินใจ

ผลิตเองหรือจ้างผลิต ดูที่ต้นทุนที่เปลี่ยนไปจริง ไม่ใช่ต้นทุนต่อหน่วยเต็ม

กุญแจของการตัดสินใจ Make or Buy คือแยกให้ออกว่าต้นทุนก้อนไหนจะหายไปจริงถ้าเลิกผลิตเอง และต้นทุนก้อนไหนยังต้องจ่ายต่อไม่ว่าจะตัดสินใจอย่างไร

• ต้นทุนผันแปรที่ประหยัดได้ วัตถุดิบ ค่าแรงตรง ค่าไฟที่เดินเครื่องจักร ต้นทุนกลุ่มนี้จะหายไปเมื่อไม่ผลิตเอง จึงนำมาเทียบกับราคาจ้างผลิตได้เต็ม ๆ
• ต้นทุนคงที่ต้องแยกเลี่ยงได้กับเลี่ยงไม่ได้ ค่าเช่าโรงงานหรือค่าเสื่อมเครื่องจักรที่ยังต้องจ่ายแม้หยุดผลิตถือเป็นต้นทุนเลี่ยงไม่ได้ ไม่ควรนำมาคิด ส่วนเงินเดือนหัวหน้าไลน์หรือค่าเช่าเครื่องที่ยกเลิกได้จริงเมื่อเลิกผลิตถือเป็นต้นทุนเลี่ยงได้ ให้นำมารวมด้านผลิตเอง
• ราคาจ้างผลิตต้องรวมทุกอย่าง ไม่ใช่แค่ราคาต่อหน่วยที่โรงงานเสนอ แต่ต้องบวกค่าขนส่ง ค่าตรวจรับคุณภาพ และของเสียที่คาดว่าจะเกิด เพื่อให้เทียบกันบนฐานเดียวกัน
• กำลังการผลิตที่ว่างลงมีค่า ถ้าเลิกผลิตเองแล้วนำเครื่องจักรหรือคนไปทำงานที่ให้กำไรสูงกว่าได้ กำไรส่วนนั้นคือประโยชน์เพิ่มของการจ้างผลิต (ต้นทุนค่าเสียโอกาส) ควรนำมาชั่งด้วย

ลองใส่ตัวเลขของชิ้นงานที่กำลังพิจารณา เพื่อดูว่าต่อหนึ่งรอบการสั่งผลิต การจ้างผลิตช่วยประหยัดหรือแพงกว่าผลิตเองกี่บาท

เช็กปัจจัยเชิงคุณภาพก่อนตัดสินใจ ไม่ใช่ดูแค่ตัวเลข

ต่อให้ตัวเลขบอกว่าจ้างผลิตถูกกว่า ก็ยังไม่ควรตัดสินใจทันที เพราะการยกงานให้คนนอกมีความเสี่ยงด้านคุณภาพ ความต่อเนื่อง และความลับทางธุรกิจที่ตีเป็นตัวเลขได้ยาก ลองไล่เช็กประเด็นเหล่านี้ก่อน

สรุปคือการเลือกผลิตเองหรือจ้างผลิตไม่ได้ตัดสินที่ต้นทุนต่อหน่วยเต็ม แต่ตัดสินที่ต้นทุนที่เปลี่ยนไปจริงจากการตัดสินใจ บวกกับปัจจัยเชิงคุณภาพเรื่องคุณภาพ ความต่อเนื่อง และความลับทางธุรกิจ การแยกต้นทุนผันแปร ต้นทุนคงที่ที่เลี่ยงได้ และต้นทุนที่เลี่ยงไม่ได้ให้ชัดในระบบบัญชี จะช่วยให้ตัดสินใจเรื่องแบบนี้ได้แม่นและเร็วขึ้น

ถ้าอยากวางระบบต้นทุนให้แยกต้นทุนผันแปร–คงที่และต้นทุนที่เลี่ยงได้ชัดเจน เพื่อใช้ตัดสินใจผลิตเองหรือจ้างผลิตได้อย่างมั่นใจ ปรึกษา CKH Accounting ได้เลย เราช่วยจัดวางระบบบัญชีต้นทุน วิเคราะห์ต้นทุนต่อชิ้นงาน และวางแผนการเงินให้เหมาะกับธุรกิจของคุณ

บทความนี้เป็นแนวทางทั่วไปเพื่อความเข้าใจภาพรวมของการวิเคราะห์การตัดสินใจผลิตเองหรือจ้างผลิต (อัปเดต พ.ศ. 2569) ตัวเลขจากเครื่องมือเป็นการประมาณเชิงบริหารที่รวมเฉพาะต้นทุนที่เปลี่ยนไปจริง ความเหมาะสมของแต่ละกิจการขึ้นกับข้อเท็จจริงเฉพาะราย โปรดปรึกษาผู้สอบบัญชีรับอนุญาตหรือที่ปรึกษาการเงินก่อนนำไปใช้จริง