ค่าโรงแรม ค่าอาหาร ตั๋วเครื่องบิน ไม่ต้องหัก ณ ที่จ่าย 3% ข้อ 12/1 ท.ป.4/2528 ประกันภัย 1%
ทุกเดือนฝ่ายบัญชี SME ต้องจ่ายเงินให้คู่ค้าหลายประเภท และคำถามที่วนกลับมาเสมอคือรายการไหนต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย 3% รายการไหนไม่ต้องหัก โดยเฉพาะค่าห้องพักโรงแรมตอนพนักงานไปทำงานต่างจังหวัด ค่าอาหารร้านอาหารตอนเลี้ยงลูกค้า ค่าตั๋วเครื่องบิน และค่าเบี้ยประกัน หลายกิจการเลือกหัก 3% ไปก่อนเพราะคิดว่าปลอดภัย แต่ความจริงคือคำสั่งกรมสรรพากรที่ ท.ป.4/2528 ข้อ 12/1 เขียนยกเว้นค่าบริการของโรงแรม ค่าบริการของภัตตาคาร และค่าเบี้ยประกันชีวิตไว้ชัดเจน การหักทั้งที่ไม่มีหน้าที่ทำให้คู่ค้าถูกหักเงินไปโดยไม่จำเป็น และต้องไปยื่นขอคืนทีหลัง บทความนี้สรุปข้อยกเว้นทั้งหมดในคำสั่งเดียวกัน แนวหนังสือตอบข้อหารือที่ใช้ตัดสินกรณีก้ำกึ่ง และวิธีแก้เมื่อหักผิดไปแล้ว
ค่าบริการหัก 3% แต่สามรายการนี้ยกเว้นในข้อ 12/1 เอง
ข้อ 12/1 ของคำสั่งกรมสรรพากรที่ ท.ป.4/2528 กำหนดให้บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่จ่ายค่าบริการ ซึ่งหมายถึงการกระทำใด ๆ อันอาจหาประโยชน์อันมีมูลค่าซึ่งมิใช่การขายสินค้า หักภาษี ณ ที่จ่าย 3% แต่ในข้อเดียวกันระบุว่าไม่รวมถึงการจ่ายเงินสามประเภทต่อไปนี้
- ค่าบริการของโรงแรม ค่าห้องพักและค่าบริการที่โรงแรมเรียกเก็บจากผู้เข้าพัก ไม่ต้องหัก ณ ที่จ่าย คู่มือแนะนำการชำระภาษีกิจการโรงแรมของกรมสรรพากรยืนยันว่าเงินที่โรงแรมได้รับจากลูกค้าที่มาใช้บริการในห้องพักไม่อยู่ในบังคับต้องถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย
- ค่าบริการของภัตตาคาร คำสั่งนิยามภัตตาคารว่ากิจการขายอาหารหรือเครื่องดื่มไม่ว่าชนิดใด ๆ รวมทั้งกิจการรับจ้างปรุงอาหารหรือเครื่องดื่ม ไม่ว่าในหรือจากสถานที่ซึ่งจัดให้ประชาชนเข้าไปบริโภคได้ ดังนั้นค่าอาหารที่จ่ายให้ร้านอาหาร ไม่ว่าจะนั่งทานที่ร้าน สั่งกลับ หรือสั่งมาเลี้ยงที่บริษัท ก็ไม่ต้องหัก
- ค่าเบี้ยประกันชีวิต เบี้ยประกันชีวิตที่บริษัทจ่ายให้บริษัทประกันชีวิต เช่น ประกันกลุ่มพนักงาน ไม่ต้องหัก ณ ที่จ่าย
นอกจากสามรายการที่ยกเว้นแล้ว คำสั่งฉบับเดียวกันยังมีรายการใกล้เคียงที่ใช้อัตราอื่น ซึ่งมักถูกเหมารวมเป็น 3% โดยผิดพลาด
- ค่าเบี้ยประกันวินาศภัย หัก 1% ตามข้อ 12/3 เมื่อนิติบุคคลจ่ายเบี้ยประกันรถยนต์ ประกันอัคคีภัย ประกันสินค้า หรือประกันสุขภาพกลุ่มที่ออกโดยบริษัทประกันวินาศภัย ต้องหัก 1% ไม่ใช่ 3% และไม่ใช่ไม่หัก
- ค่าขนส่ง หัก 1% แต่ค่าโดยสารขนส่งสาธารณะไม่หัก ตามข้อ 12/4 การจ้างขนส่งสินค้าหัก 1% ส่วนค่าโดยสารสำหรับการขนส่งสาธารณะ ซึ่งคำสั่งนิยามว่าการรับส่งผู้โดยสารเป็นการทั่วไปเป็นปกติธุระ เช่น ตั๋วเครื่องบิน รถทัวร์ รถไฟ แท็กซี่ ไม่ต้องหัก
- เกณฑ์ขั้นต่ำ 1,000 บาทนับตามสัญญา การจ่ายเงินได้ที่ต้องหัก ณ ที่จ่ายต้องมีจำนวนตามสัญญารายหนึ่ง ๆ ตั้งแต่ 1,000 บาทขึ้นไป แม้จะแบ่งจ่ายครั้งละไม่ถึง 1,000 บาทก็ยังต้องหัก เกณฑ์นี้ใช้กับรายการที่ต้องหักเท่านั้น ไม่ได้ทำให้รายการที่ยกเว้นกลายเป็นต้องหัก
กรณีก้ำกึ่งที่ต้องดูเนื้อหาของสิ่งที่ซื้อ ไม่ใช่ชื่อผู้รับเงิน
ชื่อว่าโรงแรมหรือร้านอาหารไม่ได้แปลว่าทุกรายการที่จ่ายให้เขาจะยกเว้น และผู้รับเงินที่ไม่ได้เรียกตัวเองว่าภัตตาคารก็อาจเข้าข่ายได้ แนวหนังสือตอบข้อหารือของกรมสรรพากรที่ใช้เทียบเคียงมีดังนี้
- อพาร์ตเมนต์ที่ให้บริการแบบโรงแรม (Serviced Apartment) หนังสือที่ กค 0706/1176 ลงวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2549 วินิจฉัยว่ากิจการที่ให้บริการห้องพักพร้อมบริการในลักษณะทำนองเดียวกับโรงแรมเป็นการให้บริการที่ไม่อยู่ในบังคับต้องถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายตามข้อ 12/1 ต่างจากการเช่าห้องพักเปล่าระยะยาวที่ผู้เช่าครอบครองเอง ซึ่งเป็นค่าเช่าหัก 5%
- รับจ้างปรุงอาหารและจัดเลี้ยง (Catering) หนังสือที่ กค 0702/7122 ลงวันที่ 31 สิงหาคม 2552 วินิจฉัยว่าการรับจ้างปรุงอาหารหรือเครื่องดื่ม ไม่ว่าจะปรุงในหรือนอกสถานที่ที่จัดให้ประชาชนเข้าไปบริโภค เป็นการให้บริการของภัตตาคารตามข้อ 12/1 ผู้จ่ายจึงไม่ต้องหัก ณ ที่จ่าย และผู้รับที่ถูกหักไปโดยไม่มีหน้าที่มีสิทธิขอคืนด้วยแบบ ค.10
- จ้างบริษัทรับจัดงาน (Organizer) จัดสัมมนาหรืออีเวนต์ ผู้รับจ้างรับผิดชอบงานทั้งหมดจนสำเร็จ แม้ในราคาจะรวมค่าห้องและค่าอาหารที่เขาไปจ่ายโรงแรมต่อ ก็เป็นการจ้างทำของหรือค่าบริการที่ผู้จ่ายต้องหัก 3% ตามข้อ 8 หรือข้อ 12/1 จากยอดที่จ่ายให้ผู้จัดงานทั้งก้อน ข้อยกเว้นโรงแรมและภัตตาคารใช้เฉพาะเมื่อจ่ายตรงให้ผู้ประกอบกิจการนั้น
- ห้องประชุมและห้องจัดเลี้ยงของโรงแรม เป็นจุดที่ยังไม่มีหนังสือตอบข้อหารือที่ตอบตรงเป็นการทั่วไป หลักที่กรมสรรพากรใช้แยกเช่ากับบริการในกรณีอื่น เช่น หนังสือที่ กค 0702/8593 ลงวันที่ 4 พฤศจิกายน 2553 คือดูว่ามีการส่งมอบการครอบครองพื้นที่ที่ระบุชัดเจนให้ผู้จ่ายหรือไม่ ถ้าเป็นการเช่าพื้นที่เปล่าที่ผู้เช่าครอบครองเองถือเป็นค่าเช่าหัก 5% ถ้าเป็นแพ็กเกจที่โรงแรมจัดห้อง อาหาร อุปกรณ์ และพนักงานให้บริการ จะมีลักษณะเป็นบริการของโรงแรม ควรดูใบแจ้งหนี้และสัญญาว่าเรียกเก็บเป็นรายการใด และถ้าไม่แน่ใจให้สอบถามสำนักงานสรรพากรพื้นที่หรือผู้สอบบัญชีก่อนจ่าย
- หน่วยงานราชการเป็นผู้จ่าย ข้อยกเว้นในข้อ 12/1 ไม่ได้ครอบคลุมการหักตามมาตรา 69 ทวิ เมื่อรัฐบาล องค์การของรัฐบาล หรือราชการส่วนท้องถิ่นจ่ายค่าบริการให้โรงแรมหรือร้านอาหารที่เป็นนิติบุคคล ยังต้องถูกหัก 1% ตามมาตรา 69 ทวิ ซึ่งคู่มือกิจการโรงแรมของกรมสรรพากรระบุไว้เช่นกัน
หักผิดไปแล้วแก้อย่างไร และวางระบบไม่ให้ผิดซ้ำ
- หักทั้งที่ไม่มีหน้าที่หัก ผู้จ่ายไม่มีโทษโดยตรง แต่คู่ค้าเสียกระแสเงินสดและต้องยื่นคำร้องขอคืนด้วยแบบ ค.10 ภายใน 3 ปีนับแต่วันสุดท้ายของกำหนดยื่นแบบตามมาตรา 27 ตรี ส่วนผู้จ่ายที่นำส่งไปแล้วไม่ควรไปแก้ ภ.ง.ด.53 ย้อนหลังเองโดยไม่ปรึกษาสรรพากรพื้นที่ เพราะเงินถูกส่งในชื่อผู้ถูกหักไปแล้ว
- ไม่หักทั้งที่ต้องหัก เช่น จ่ายผู้จัดงานหรือเบี้ยประกันวินาศภัยโดยไม่หัก ผู้จ่ายต้องรับผิดชอบนำส่งภาษีส่วนที่ขาดพร้อมเงินเพิ่ม จึงควรแยกให้ชัดตั้งแต่ตอนตั้งเจ้าหนี้ว่าเป็นรายการประเภทใด
- ตั้งรหัสประเภทเจ้าหนี้ในระบบบัญชี กำหนดกลุ่มโรงแรม ภัตตาคาร สายการบิน ประกันชีวิต ให้เป็นไม่หัก กลุ่มประกันวินาศภัยและขนส่งสินค้าเป็น 1% กลุ่มบริการทั่วไปและผู้จัดงานเป็น 3% เพื่อให้ระบบคำนวณอัตโนมัติและลดการตัดสินใจหน้างาน
- เก็บหลักฐานประเภทผู้รับเงิน ใบกำกับภาษีหรือใบเสร็จที่ระบุชื่อโรงแรม ร้านอาหาร สายการบิน หรือบริษัทประกัน และสัญญาที่ระบุขอบเขตงาน เป็นสิ่งที่เจ้าหน้าที่จะขอดูเมื่อตรวจว่าทำไมรายการนี้ไม่ถูกหัก
บริษัท ก จัดสัมมนาพนักงานประจำปี มีรายจ่ายสามก้อนที่จ่ายให้นิติบุคคลทั้งหมด คือ จ่ายโรงแรมโดยตรงเป็นค่าห้องพักและอาหารเช้า 85,000 บาท จ่ายบริษัทรับจัดงานที่ดูแลเวที วิทยากร และกิจกรรมทั้งหมด 40,000 บาท และซื้อตั๋วเครื่องบินจากสายการบิน 30,000 บาท ฝ่ายบัญชีต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายอย่างไร
- ผู้รับเงินเป็นผู้ประกอบกิจการโรงแรม ร้านอาหารหรือผู้รับจ้างปรุงอาหาร สายการบินหรือผู้ให้บริการขนส่งสาธารณะ หรือบริษัทประกันชีวิตโดยตรง ไม่ใช่ตัวกลางหรือผู้จัดงานที่ไปจ่ายต่ออีกที
- ใบแจ้งหนี้ระบุรายการเป็นค่าห้องพัก ค่าอาหาร ค่าโดยสาร หรือเบี้ยประกันชีวิตจริง ไม่ได้ปะปนกับค่าเช่าพื้นที่หรือค่าบริการจัดงานที่ต้องหักในอัตราอื่น
- เบี้ยประกันที่จ่ายเป็นประกันชีวิตหรือประกันวินาศภัย ถ้าเป็นประกันรถยนต์ อัคคีภัย สินค้า หรือประกันสุขภาพกลุ่มของบริษัทประกันวินาศภัย ต้องหัก 1% ตามข้อ 12/3
- ค่าเดินทางที่ไม่หักเป็นค่าโดยสารของการขนส่งสาธารณะจริง ส่วนการจ้างขนส่งสินค้าหรือเหมารถขนของหัก 1% ตามข้อ 12/4
- ถ้าบริษัทเป็นหน่วยงานของรัฐหรือได้รับเงินจากหน่วยงานของรัฐ ได้แยกการหัก 1% ตามมาตรา 69 ทวิ ออกจากข้อยกเว้นในข้อ 12/1 แล้ว
- ระบบบัญชีตั้งรหัสประเภทเจ้าหนี้และอัตราหัก ณ ที่จ่ายไว้แล้ว และเก็บใบเสร็จหรือใบกำกับภาษีที่แสดงประเภทกิจการของผู้รับเงินคู่กับรายการจ่าย
การไม่หักภาษี ณ ที่จ่ายในรายการที่กฎหมายยกเว้นไม่ใช่ความเสี่ยง แต่เป็นความถูกต้องที่ช่วยให้คู่ค้าไม่ต้องเสียเวลาขอคืน และการหักให้ถูกอัตราในรายการที่ต้องหักช่วยให้บริษัทไม่ต้องรับผิดชอบภาษีส่วนที่ขาดทีหลัง หากต้องการให้ CKH Accounting ช่วยตรวจรายการจ่ายของกิจการว่ารายการใดต้องหักกี่เปอร์เซ็นต์ วางรหัสประเภทเจ้าหนี้ในระบบบัญชี หรือดูแลการยื่น ภ.ง.ด.3 และ ภ.ง.ด.53 ให้ถูกต้องทุกเดือน ติดต่อปรึกษาเราได้ที่นี่
บทความนี้เป็นแนวทางทั่วไปเพื่อความเข้าใจภาพรวมข้อยกเว้นการหักภาษีเงินได้ ณ ที่จ่ายสำหรับค่าบริการ (อัปเดต พ.ศ. 2569) อ้างอิงประมวลรัษฎากร มาตรา 3 เตรส มาตรา 27 ตรี และมาตรา 69 ทวิ คำสั่งกรมสรรพากรที่ ท.ป.4/2528 ข้อ 8 ข้อ 12/1 ข้อ 12/3 และข้อ 12/4 คู่มือแนะนำการชำระภาษีอากรกิจการโรงแรมของกรมสรรพากร และหนังสือตอบข้อหารือกรมสรรพากรที่ กค 0706/1176 ลงวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2549 ที่ กค 0702/7122 ลงวันที่ 31 สิงหาคม 2552 และที่ กค 0702/8593 ลงวันที่ 4 พฤศจิกายน 2553 กรณีห้องประชุมและห้องจัดเลี้ยงของโรงแรมยังไม่มีแนววินิจฉัยที่ตอบตรงเป็นการทั่วไป และข้อเท็จจริงของแต่ละสัญญาต่างกัน ควรปรึกษาผู้สอบบัญชีหรือที่ปรึกษาภาษีก่อนนำไปใช้จริง
มีคำถามเกี่ยวกับบัญชีหรือภาษี? ปรึกษาผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้ฟรี
ปรึกษาฟรี